اسناد هیئت - حضور معماری با اتکا به نشانه‌های قرآنی از سال ۱۹۸۰ در جهان اسلام

حضور معماری با اتکا به نشانه‌های قرآنی از سال ۱۹۸۰ در جهان اسلام

قرآن: استاد گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس گفت: از سال ۱۹۸۰ شاهد این هستیم که معماران جهان اسلام با اتکا به نشانه‌های قرآنی و آیات و روایت ترکیب‌بندی‌هایی را خلق می‌کنند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، محمدجواد مهدوی‌نژاد، استاد گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس درهمایش «وحدت اسلامی، چالش‌ها و فرصت‌ها از دیدگاه قرآن» که شب گذشته، ۱۲ دی‌ماه در سالن سعدی برج میلاد برگزار شد، به سخنرانی پرداخت و گفت: موضوع بحث نهادهای قرآنی، رمز وحدت در معماری معاصر جهان اسلام است.

وی ادامه داد: تحولاتی که در دوران مدرن در کشورهای اسلامی با تأکید بر کشورهای خلیج فارس اتفاق افتاده، بعد از جنگ جهانی دوم بود است. تا قبل از سال ۱۹۶۸ اغلب کشورها به شکل امروز شکل گرفتند تا ۱۹۷۷ برخی از آنها به تفکیکی امروزی پیش رفتند.

استاد گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس اظهار کرد: هنرمندان معمار جهان اسلام درک مشترکی از این تحولات داشته‌اند و نحوه پاسخ به اینها یکسان بوده است. آنچه به عنوان معماری می‌شناسیم حاصل دو جریان بوده است که در دو گروه و گرایش خلاصه می‌شود؛ یکی گرایش‌های کلی که به قرآن شده است و نمادهایی از قرآن استخراج شده است و گروه دومی که به صورت مستقل کار کرده‌اند.

وی افزود: مبنا این است که آن جریانی از جهان اسلام که با کمک قرآن مجید گزینه‌های استخراج کردن در آنها وحدتی ایجاد شده که اگر به آنها مراجعه کنیم می‌توان وحدتی را در جهان اسلام مشاهده کنیم.
مهدوی‌نژاد تصریح کرد: از سال ۱۹۷۹ که انقلاب اسلامی ایران اتفاق افتاد و تحولات فرهنگی مهمی در کشورهای خلیج فارس صورت گرفت، تحولاتی در ساخته شدن بناها و کیفیت ساختن بناهای تاریخی رخ داد.

وی ادامه داد: قبل از سال ۱۹۷۹ ساخت و سازها توسط معماران خارجی مهم ساخته شده است. بنابراین جریان‌هایی در این کشورها حکمرانی می‌کند که تمام آثار هنری و معماری را به کشورهای خارجی سپرده‌اند.

استاد گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس اضافه کرد: جریان‌هایی که معماران بومی آن را ساختند شخصیت کلیدی آنها حسن فتحی بوده است که از سال ۱۹۵۰ فعالیتش را آغاز کرده و پایه شعارش دو چیز بود؛ یکی اینکه ساختمان‌ها را با مردم، برای مردم و در کنار مردم بسازیم و دیگری اتکا به نشانه‌های قرآن و مفاهیم قرآن است.

مهدوی‌نژاد بیان کرد: این ابتکار عمل حسن فتحی از سال ۱۹۸۰ در کشورهای اسلامی جریان پیدا کرد که همزمان با تحولات فرهنگی در ایران است که به سمت نشانه‌های قرآنی می‌روند. مفاهیم پایه‌ای که در فرهنگ اسلامی و اعداد مقدسی که در فرهنگ اسلامی است، از این سال شروع و شکل‌گیری می‌شود.

وی گفت: پس از او شاگردانش در استفاده از مفاهیم قرآن را در معماری در دیگر کشورها رواج دادند. از سال ۱۹۸۰ شاهد این هستیم که معماران جهان اسلام با اتکا به نشانه‌های قرآنی و آیات و روایت ترکیب‌بندی‌هایی را خلق می‌کنند.

مهدوی‌نژاد تصریح کرد: این مفهوم وحدت بر اساس مطالعات وحدت در چند پایه و با اتکا به آیات و روایات شکل گرفته است، یکی ایده‌های ساختار طرح، مصالح، شکل و فرم و رابطه با محیط پیرامون. از مفاهیمی مانند وحدت آثار مهمی در معماری جهان اسلام می‌بینیم.

وی اشاره کرد: از جمله مفاهیمی که در آثار معماری بکار رفته است می‌توان به کارگیری معنای وحدت در عین کثرت، مفهوم گذر خلأ، مهمان‌نوازی، کنار هم جمع شدن، گفت‌وگو و تعامل اشاره کرد. اما مفاهیمی که در تمامی این آثار مشترک است، وحدت، آرامش، نور، حریم، سلسه و مراتب، مقیاس محیط انسانی و هماهنگی با محیط پیرامون است.

استاد گروه معماری دانشگاه تربیت مدرس اضافه کرد: زمانی که معماران مسلمان به سمت استفاده از نمادهای قرآنی رفتند، افراد مخاطب بیش از هر چیز آن را درک کردند. هنگامی که هنرمندان به آیات و روایت متفق مراجعه کردند، شباهت قابل توجهی میان آثارشان به وجود آمده است.

وی یادآور شد: مفهوم وحدت میان هنرمندان و معماران قوی‌تر است و وحدت نظر قوی‌تری دارند و دیگران این وحدتی را که مورد عنایت معماران بوده است، فهمیدند و درک کردند.