کیفیت و نوآوری در پژوهشهای قرآنی رنگ باخته است
ایکنا , 26 آذر 1393 ساعت 10:49
قرآن: ترجمهپژوه قرآن کریم مطرح کرد: علیرغم پیشرفتهایی که در حوزه پژوهشهای قرآنی در دهه اخیر بهوجود آمده، اماآسیب کاهش کیفیت و نوآوری در این پژوهشها همچنان مشاهده میشود.
طاهر جهانجویان، ترجمهپژوه قرآن گفت: بهطور کلی در ایران معاصر بهویژه در دو دهه اخیر پیشرفت چشمگیری در حوزه پژوهشهای قرآنی مشاهده میشود و با نگاهی گذرا به تعداد نشریات قرآنی، رشتههای مختلف علوم قرآنی در دانشگاهها و حوزههای علمیه و سازمانهایی که منحصراً پژوهش در جنبهای خاص از قرآن را برعهده دارند میتوان به این نکته پی برد.
پژوهشهای قرآنی رنگ تقلیدی و تکراری بودن بهخود گرفتهاند
وی اظهار کرد: با وجود این پیشرفتها آسیبهایی هم در این میان دامنگیر این پژوهشها شده که بهجز درصد کمی از پژوهشها در مورد اکثر پژوهشها صدق میکند، آسیب مورد نظر که بسیار هم جدی بوده این است علیرغم اینکه کمیت پژوهشهای قرآنی بهشدت در حال افزایش است ولی کیفیت و نوآوری در این پژوهشها تا حد زیادی کاهش یافته است و صبغه تقلیدی بودن و تکراری بودن بر این پژوهشها حاکم شده است.
این ترجمهپژوه قرآن در زمینه موضوعاتی که در حوزه پژوهشهای قرآنی مورد غفلت واقع شده است، اظهار کرد: بیشتر مسائل مرتبط با دانش روز و فناوری، رسمالخط قرآنی، جنبههای اجتماعی(از قبیل خانواده و ...)، تحولات زبانی و زبانشناسی و نیز استفاده از یافتههای علومی چون زبانشناسی در شاخههایی از علوم قرآنی از قبیل تجوید، ترجمه، تفسیر و یا برعکس، تدوین و طرح نظریه برای ترجمه قرآن و نیز ترجمهپژوهی قرآنی در حوزه ترجمههای غیر انگلیسی قرآن در این حوزه مورد غفلت قرار گرفته است.
جهانجویان عنوان کرد: پژوهشگران قرآنی را به دو دسته میتوان تقسیم کرد یک گروه پژوهشگران شناخته شده و حرفهای این حوزه هستند که در دانشگاهها، حوزهها، نهادهای قرآنی، بهصورت مستقل یا برای ناشری فعالیت میکنند و در قبال فعالیتشان حقوق مشخصی دریافت میکنند عموماً تا میزان قابل قبولی از کارشان راضی هستند.
وی افزود: دسته دوم افرادی هستند که در حوزهها یا دانشگاهها در حال تحصیل هستند و میتوان از آنها بهعنوان پژوهشگران جوان یاد کرد که بسته به پژوهشی که انجام میدهند ممکن است حمایت مالی و معنوی اندکی از آنها صورت گیرد، عموماً حمایتی که از دسته اخیر صورت میگیرد چه در قبال کاری تحقیقی باشد یا ترجمه آنچنان کافی به نظر نمیآید و راضی کننده نیست، لذا گروه دوم در این برهه به حمایت بیشتری در مقایسه با گروه اول نیاز دارد تا هم به جایگاه ویژهای در عرصه تحقیقی برسد.
پژوهشهایی با محوریت قرآن تنها مختص رشتههای علوم انسانی نیست
این ترجمهپژوه قرآن در این زمینه که پژوهشهایی با محوریت قرآن مختص رشتههای علوم انسانی است یا سایر رشتهها هم ضرورت دارد پژوهشهایی با محوریت قرآن را پیگیری کنند، گفت: باید دانست که تأکید بر رشتهها و استقلال آنها پدیدهای است که از میانه قرن بیستم رواج است و در دورههای قبلی تا این حد در بین رشته جدایی نبوده است و در اواسط قرن مذکور بود که دانشگاهها سیستم آکادمیکی را برای هر رشتهای بنیان گذاشتند و تشکیلات مالی و اداری و دپارتمان هر رشتهای را تفکیک کردند.
جهانجویان افزود: گسترش و پیشرفتهای علمی در اواخر قرن بیست بهحدی بود که تقسیمبندی علوم را به شاخههای مختلف غیر قابل اجتناب کرد، با توجه به این موضوع، میتوان گفت که این کار بیشتر برای احاطه بیشتر بر موضوع مورد بررسی و تثبیت هویت مستقل هر رشتهای انجام شده است و هیچگاه بدین معنی نبود که هیچ رشتهای نمیتواند از یافتههای رشتهای دیگر استفاده کند، از همینرو است که در عصر حاضر شاهد رویش مطالعات بین رشتهای هستیم.
وی اظهار کرد: درست است که هر رشتهای هویت مستقل خود را دارد و مرزهای آن مشخص است ولی تا جایی که به مسئله نوآوری و حل مسئله مربوط میشود هر رشتهای میتواند از یافتههای رشتههای مجاور خود و روش شناسیهایی آن استفاده کند. علوم قرآنی هم از این قاعده مستثنی نیست.
این ترجمهپژوه قرآن ادامه داد: صرفنظر از این مسائل، هیچ فرقی ندارد که محقق ما مهندس باشد یا پزشک و یا فیزیکدان و همگی باید چه در انجام پژوهش و چه در یافتهها و پیامدهای آن از حدودی که برای تنظیم رابطه بشر با خدا و بشر با بشر ترسیم شده تخطی نکنند و در یک کلام کارهایشان رنگ خدایی داشته باشند.
جهان جویان گفت: به یاد داشته باشیم که در قرآن کریم خداوند پیامبرش(ص) را مأمور به رویگردانی از دنیاپرستانی میکند که افق علمی آنها کوتاه است و آمده«فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّى عَن ذِکْرِنَا وَلَمْ یُرِدْ إِلَّا الْحَیَاةَ الدُّنْیَا ذَلِکَ مَبْلَغُهُم مِّنَ الْعِلْمِ؛ از کسی روی بگردان که به قرآن ما پشت میکند و جز زندگی دنیوی نمیخواهد».النجم: ۲۶۹ و۳۰
پژوهشگر هر حوزهای نباید تنها هم و غم خویش را صرفاً دنیا بداند
وی افزود: بنابراین، حدأقل بهعنوان یکی از دستورات قرآنی در باب علم، پژوهشگر هر حوزهای نباید تنها هم و غم خویش را صرفاً دنیا بداند و علمش موجبات غفلت وی را از آخرت فراهم نماید، یعنی پژوهشگر نباید با متوقف شدن درصورتها و نشانهها، ازمعنای علائم غافل بماند و غرور علمیاش حجاب حقیقت شود چرا که در چنین حالتی علمِ سبکبار کننده، تبدیل به بار سنگینی میشود و سر را از آسمان به زمین و زبونی میکشاند. به عبارتی محقق ما نباید مصداق این آیه قرار گیرد: «أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللَّهُ عَلَى عِلْمٍ…؛ آیا به آنکه هوی نفسش را معبود خود گرفته به خود پرستی گرفتار شده نمینگری؟ خدا هم او را با وجود علم و آگاهیش به بیراهه رسانده» الجاثیه ۴
این پژوهشگر قرآنی یادآور شد: بهطور خلاصه، مفاهیم قرآنی میتواند موضوعی برای بررسی در سایر شاخهها هم باشد و هم اینکه قرآن چارچوبی را برای ارزیابی نهایی یافتهها و دستاوردهای علوم مختلف فراهم آورد که توجه به آن میتواند در سیاستگذاری هر رشتهای سودمند باشد. عموماً میتوان از منظر علومی چون زبانشناسی، جامعهشناسی، تاریخ، جنینشناسی، نجوم و یا میان رشتههایی چون مطالعات فرهنگی، مطالعات زنان، دادهکاوی و ... به برخی از مسائل قرآنی نگاه کرد و تحقیقاتی از این قبیل از مدتها قبل و حداقل از یک دهه قبل در حال انجام بوده است.
کد مطلب: 1868
آدرس مطلب: https://heyatdoc.ir/vdce.p8zbjh8vv9bij.html