اسناد هیئت - ژیلا مشیری: دلیل علاقه‌مندی سیاحان غربی به آیین عزاداری ایرانی‌ها چالش‌های مذهبی بین ایران و عثمانی بود

ژیلا مشیری: دلیل علاقه‌مندی سیاحان غربی به آیین عزاداری ایرانی‌ها چالش‌های مذهبی بین ایران و عثمانی بود

تاریخ و اندیشه - احیا: عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی گفت:یکی از انگیزه‌های توجه سیاحان به آیین عزاداری ایرانی‌ها، چالشهای مذهبی ایران شیعی و عثمانی سنی مذهب، که به نحوی مورد بهر برداری دنیای مسیحیت قرار می گرفت، بوده است.

تاریخ و اندیشه - احیا: عصر روز دوشنبه ۶ آبان ماه نشست علمی به مناسبت ایام محرم با عنوان «مطالعات مردم شناختی و فرهنگ عاشورا» در سه بخش سخنرانی‌های علمی و ارائه مقالات٬ سوگواره فیلم محرم و نمایشگاه عکس به همت پژوهشکده مردم‌شناسی٬ پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در موزه ملی ایران برگزار شد.

در این نشست بعد از پخش فیلم مستند «عاشورای بیجار» به کارگردانی عباس تحویل‌دار٬ بهروز وجدانی با موضوع «فرهنگ محرم و هویت»٬ مریم نعمت طاووسی با موضوع «شخصیت در ساختار نمایش شبیه خوانی»٬ محمد مکاری «فرهنگ محرم در بین کرمانج‌های خراسان»٬ شهرزاد دوستی «ویژگی‌های مردم شناختی نوحه‌های محرم»٬ ژیلا مشیری با موضوع «محرم در سفرنامه‌های سیاحان غربی٬ نگاه انتقادی و تاریخ‌نگار» و در نهایت فریده مجیدی خامنه با موضوع «خاک مقدس؛ بررسی مردم شناختی تربت حضرت سید‌الشهدا در مناسک‌گذار» به سخنرانی و ارئه مقاله پرداختند.

ژیلا مشیری عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی درباره محرم در سفرنامه‌های غربی گفت: با مشاهده آثار سیاحان اروپایی در دوره هاي تاریخی به نظر می رسد، در میان تعداد قابل ملاحظه سفرنامه هایی که در دوره صفوی و قاجار توسط سیاحان اروپایی در مورد سرزمین ایران نوشته شده است، آثار سیاحان عهد صفوی در انتقال مفاهیم مذهبی ایرانیان شیعی نقش بیشتری داشته است و مطالب قابل توجه تری را نقل کرده اند.

او در خصوص انگیزه‌های سیاحان دوره صفوی خاطر نشان کرد: این امر تا حد بسیار زیادی تحت تأثیر انگیزه های این سیاحان در دوره مورد بحث و اهمیت مذهب و اختلافات مذهبی در میان امت اسلامی بویژه چالشهای مذهبی ایران شیعی و عثمانی سنی مذهب، که به نحوی مورد بهر برداری دنیای مسیحیت قرار می گرفت، بوده است.

او مهم‌ترین موضوعی که بیشتر سیاحان غربی بدان پرداخته اند را محرم دانست و گفت: یکی از مطالبی که در بخش عقاید شیعیان، توجه سیاحان اروپایی و نویسندگان سفرنامه ها را به خود جلب کرده، موضوع ماه محرم، علل و مراسم مربوط به آن بوده است.

این محقق در ادامه تصیح کرد: سياحاني كه مدت بيشتري در ايران اقامت داشته اند، شناخت ان ها از رفتارهاي ديني مردم با واقعيت هاي موجود تطبيق بيشتري دارد. همچنين سياحاني كه گرايش قوي تري به دين مسيح داشته اند؛ دقت بيشتري در ثبت رفتارهاي ديني مردم به كار برده اند و سرانجام دانش و آگاهي سياحان درباره تاريخ و جامعه ايران با شناخت ان ها از فرهنگ ديني مردم ارتباط مستقيم دارد.

مشیری در خصوص اشتباهاتی که سیاحان غربی در انتقال مفاهیم عاشورایی داشته‌اند افزود: گرچه تفاوت ديدگاه فرهنگي سياحان با فرهنگ ديني رايج در ايران باعث درك نادرست آن ها از رفتارهاي فرهنگي- ديني جامعه ايراني شده است. حتي در بيان تاريخ واقعه عاشورا بسياري از ان ها دچار اشتباهاتي شده اند كه در اين ميان اولئاريوس سياح آلماني موضوع را به نحو روشني بيان كرده است.

او در نهایت گفت: از دیگر اشکالات کار برخی سفرنامه نویسان نقل از منابع شفاهی غیرمعتبر است.