اسناد هیئت - آیةالکرسی؛ آیه‌ای برای رد عقاید منحرف کننده قوم یهود

آیةالکرسی؛ آیه‌ای برای رد عقاید منحرف کننده قوم یهود

گروه فعالیت‌های قرآنی: سبب نزول آیةالکرسی در سوره بقره احتمالاً این بوده که قوم یهود معتقد بودند که خداوند تبارک و تعالی پس از خلقت و آفرینش آسمان‌ها و زمین خسته شده و برای رفع خستگی روی کرسی نشست که آیه مبارک آیةالکرسی بر رد عقاید منحرف کننده قوم یهود نازل شد.

آیات زیادی در قرآن کریم وجود دارد که هرکدام منشأ خیر برکات خداوند به‌سوی انسان است اما در این میان آیةالکرسی منشأ خیر و برکتی است که خداوند تبارک و تعالی توسط رسول اکرم(ص) در سوره مبارک بقره به انسان عطا فرموده است و می‌فرماید: این آیه عظیم‌الشأن و با برکت را به بندگانم هدیه می‌کنم و به همین دلیل است که پیغمبر(ص) عزیز ما به پیروانش توصیه می‌کند که آیةالکرسی را مورد توجه خاص قرار دهند و تلاوت کنند تا از منشأ خیر و برکت آن بهره بگیرند.

آیةالکرسی یعنی چه؟

تعریف کرسی در آیه‌ای که به آیةالکرسی معروف شده است
کرسی از ریشه(ک- ر– س) گرفته شده و به‌معنی اتصال یافتن اجزای یک ساختمان به هم می‌باشد و نیز کرسی را تخت هم می‌گویند که بر آن می‌نشینند که در این زمینه می‌توان برای کرسی چهار معنی آورد؛ یکی علم الهی که کرسی همان جسم بزرگ کیهانی است که زمین، خورشید و آسمان ونیز سایر اجزای آسمان را در برمی‌گیرد، دوم جسم بزرگ کیهانی که می‌توان کرسی را همان یک جسم و جرم بزرگ کیهانی تصور کرد که تمام اجزائی که در آسمان و زمین است در آن جای می‌گیرد.

از حضرت علی(ع) نقل شده است که آسمان و زمین و تمام موجودات در داخل این کرسی قرار دارند که چهار فرشته به اذن خداوند آن‌را حمل می‌کنند، سوم قدرت و سلطنت الهی است که کرسی همان جهان هستی است که این جهان تمام تحت سلطه و قدرت حضرت احدیت بوده و هیچ جنبنده‌ای از دایره قدرت و احاطه و سیطره او خارج نمی‌شود و بدون اذن او هیچ تغییری ایجاد نمی‌شود و دیگر عرش که در لغت همان کرسی است که عرش در لغت فارسی به‌معنی رکن و اساس هرچیز و یا سقف خانه گفته می‌شود.
بنابراین و با توجه به این دو تعریف در مورد کرسی وعرش متوجه می‌شویم که کرسی ظاهر و عرش باطن هر چیز را گویند.

شأن نزول آیةالکرسی

در قرآن کریم آیاتی که بر پیامبراکرم(ص) نازل می‌شد دارای علت و سببی بود که به اذن خداوند توسط فرشتگان برای رسول اکرم(ص) فرستاده می‌شد که در مجموع به آن‌ها شأن نزول می‌گویند.
سبب نزول آیةالکرسی درسوره بقره احتمالاً این بوده که قوم یهود معتقد بودند که خداوند تبارک وتعالی پس از خلقت و آفرینش آسمان‌ها و زمین خسته شده و برای رفع خستگی روی کرسی نشست که آیه مبارک آیةالکرسی بر رد عقاید منحرف کننده قوم یهود نازل شد.
صحابه درباره فاضل‌ترین آیه در قرآن با هم سخن می‌گفتند، پس حضرت علی(ع) آنان را فرمود: شما درباره آیةالکرسی چه می‌گویید؟ آنگاه گفت: رسول خدا(ص) مرا گفت: ای علی! سید بشر، آدم است و سید عرب، محمد(ص) و در این فخری نیست و سید کلام قرآن است و سید قرآن بقره و سید بقره آیةالکرسی است.
رسول اکرم(ص) در هنگام خواندن آیةالکرسی تبسم می‌کردند و می‌فرمودند : آیةالکرسی گنج بزرگ و رحمانی است که زیر عرش به من نازل شد و نیز در روایت آمده است که هنگام نزول آیةالکرسی هزار فرشته تا رسیدن به حضرت رسول اکرم(ص) این آیه مبارک وعظیم را همراهی می‌کرد.

پاداش کسی که آیةالکرسی را زیاد می‌خواند

عبدالله بن عوف گفته است: شبی خواب دیدم که قیامت شده است و من را آوردند و حساب من را به آسانی بررسی کردند، آن‌گاه مرا به بهشت بردند و کاخ‌های زیادی به من نشان دادند و به من گفتند: درهای این کاخ را بشمار؛ من هم شمردم ۵۰ درب داشت بعد گفتند: خانه‌هایش را بشمار دیدم ۱۷۵ خانه بود؛ به من گفتند این خانه‌ها مال توست آن‌قدر خوشحال شدم که از خواب پریدم و خدا را شکر گفتم، صبح که شد نزد ابن سیرین رفتم و خواب را برایش تعریف کردم او گفت: معلوم است که تو آیةالکرسی زیاد می‌خوانی گفتم : بله؛ همین طور است ولی تو از کجا فهمیدی! گفت: برای این‌که این آیه ۵۰ کلمه و ۱۷۵ حرف دارد من از زیرکی حافظه او تعجب کردم آنگاه به من گفت: هر که آیةالکرسی را بسیار بخواند سختی‌های مرگ بر او آسان می‌شود.

آیةالکرسی بعد از نماز

پیامبراکرم(ص) فرمودند: هر کس آیةالکرسی را بعد از نماز بخواند هفت آسمان شکافته گردد و به هم نیاید تا خداوند متعال به‌سوی خواننده آیةالکرسی نظر رحمت افکند و فرشته‌ای را بر انگیزد که از آن زمان تا فردای آن کارهای خوبش را بنویسد و کارهای بدش را محو کند.
همچنین رسول اکرم(ص) فرمود: یا علی بر تو باد به خواندن آیةالکرسی بعد از هر نماز واجب زیرا به‌غیراز پیغمبر(ص) و صدیق و شهید کسی به خواندن آن بعد از هر نماز محافظت نمی‌کند و هرکس بعد از هر نماز آیةالکرسی را بخواند به جز خداوند متعال کسی او را قبض روح نمی‌کند و مانند کسی باشد که همراه پیامبران خدا جهاد کرده تا شهید شده است و فرمود: بعد از مرگ بلافاصله داخل بهشت می‌شود و به جز انسان صدیق و عابد کسی بر خواندن آیةالکرسی مواظبت نمی‌کند.
در روایتی از امام باقر آمده است: هرکس آیةالکرسی را بعداز هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد.
درجایی دیگر نیز رسول اکرم(ص) فرمودند: هر کس آیةالکرسی را بعد از هر نماز واجب بخواند نمازش قبول درگاه حق می‌گردد و در امان خدا باشد و خداوند او را از بلاها و گناهان نگه دارد.
جهت نور چشم بعد از هر نماز دست بر چشم بگذارد و آیةالکرسی بخواند و بگوید: اعیذ نور بصری بنور الله الذی لا یطفی.
خداوند به موسی‌بن‌عمران وحی فرمود: کسی که بعد از نماز واجبش آیةالکرسی بخواند خداوند متعال به او قلب شاکرین، اجر انبیا و عمل صدیقین را عطا فرماید و چیزی جز مرگ از داخل شدن او به بهشت جلوگیری نمی‌نماید و مداومت نمی‌نماید به آن مگر پیامبر یا صدیق یا کسی‌که از او راضی شده‌ام و یا شخصی‌که شهادت را روزی او می‌نمایم.

فضائل آیةالکرسی از زبان رسول خدا(ص)

پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: خداوند، معبودی جز او نیست، او زنده پایدار است. نگیرد او را خوابی و نه نیمه خوابی؛ هر چه در آسمان ها و زمین است از آنِ او است. کیست آن کس که نزد او پایندانی کند مگر به دستور او؛ او به هر چه روبروی آن‌هاست و به هر چیز که پشت سر آن‌هاست آگاه است و به چیزی از علم او احاطه نیابند جز آنچه خودش بخواهد.
«کُرسیِّ»، قدرت و علم او آسمان‌ها و زمین را فراگرفته است و نگهداریِ آن‌ها بر او گران نباشد، او بلندپایه بزرگوار است.
باید دانست که از عادت خدای سبحان در این کتاب کریم این است که سه نوع سخن را با هم درمی‌آمیزد یعنی: علم توحید، علم احکام و علم قصص و این شیوه بهترین شیوه‌هاست نه باقی گذاشتنِ انسان در نوعی واحد، زیرا آن مایه ملال می‌گردد و اما هرگاه از نوعی از علوم به نوعی دیگر انتقال یابند، سینه بدان گشایش یابد و دل بدان شاد شود، پس گویی از شهری به شهر دیگر سفر می‌کند و یا از بوستانی به بوستان دیگر می‌رود و یا از خوردن طعام لذیذی به خوردن طعام دیگر می‌پردازد و شکی نیست که این لذیذتر و دلاویزتر باشد و چون در آیات گذشته از علم احکام و از علم قصص آن‌چه را که مصلحت دید یاد کرد، اکنون آن‌چه را که به علم توحید تعلق دارد یاد کرد و گفت: «اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ» و در آیه چند مسأله است به‌طوری‌که در روایتی از امام باقر(ع) آمده است: هرکس آیةالکرسی را بعد از هر نماز بخواند از فقر و بیچارگی در امان شود و رزق او وسعت یابد و خداوند به او از فضل خودش مال زیادی بخشد.
مسئله‌ای که پیش می‌آید بیان فضائل این آیه است، از رسول اکرم(ص) روایت کرده‌اند که فرمود: این آیه را در هیچ خانه‌ای نخوانند مگر این که شیاطین سی روز آن خانه را رها کنند و ساحر و ساحره‌ای در آن درنیاید، چهل شب.

از حضرت علی(ع)نقل شده است که فرمود: از پیامبر شنیدم بر چوب پاره‌های منبر در حالی که می‌گفت: هر کس آیةالکرسی را به دنبال هر نماز واجبی بخواند او را از وارد شدن به بهشت باز نمی‌دارد، مگر مرگ و بر آن مواظبت نمی‌ورزد مگر صدیقی یا عابدی و هرکس آن‌را بخواند وقتی که به رختخواب خود می‌رود خداوند او را ایمن می‌دارد و همسایه‌اش را و همسایه همسایه‌اش را و خانه‌هایی را که گرداگرد او است.
حضرت علی(ع) روایت کرده‌اند که؛ چون روز بدر بود، من قتال کردم. آن‌گاه به نزد رسول خدا(ص) آمدم تا چه می‌کند، چون آمدم دیدم که در سجده است و می‌گوید: «یا حیُّ یا قَیوُّمُ» و بر آن چیزی نمی‌افزاید؛ آن‌گاه باز به قتال بازگشتم. سپس باز آمدم و او همان کلمات را می گفت و همچنان می‌رفتم و می‌آمدم و به او می‌نگریستم و او بر آن گفتار چیزی نمی‌افزود، تا اینکه خداوند او را فتح داد.

عکس العمل شیطان هنگام نزول آیةالکرسی

حضرت امام محمدباقر(ع) از امیرالمؤمنین(ع) روایت فرموده: هنگامی که آیةالکرسی نازل شد رسول خدا(ص) فرمود: آیةالکرسی آیه‌ای است که از گنج عرش نازل شده و زمانی‌که این آیه نازل گشت هر بتی که در جهان بود با صورت به زمین خورد.
در این زمان ابلیس ترسید و به قومش گفت : امشب حادثه‌ای بزرگ اتفاق افتاده است باشید تا من عالم را بگردم و خبر بیاورم.
ابلیس عالم را گشت تا به شهر مدینه رسید مردی را دید و از او سوال کرد: دیشب چه حادثه‌ای اتفاق افتاد، مرد گفت: رسول خدا فرمود: آیه‌ای از گنج‌های عرش نازل شد که بت‌های جهان به خاطر آن آیه همگی با صورت به زمین خوردند. ابلیس بعد از شنیدن حادثه به نزد قومش رفت و حادثه را به آن‌ها خبر داد.