حجتالاسلام رضویراد عنوان کرد:
تربیت کارشناس بومی؛ دغدغه مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان
3 مهر 1393 ساعت 10:03
گروه بینالملل: تا قبل از تأسیس مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان علیرغم اعزام مبلغ و برخورداری از عناصر فرهنگی شاخص، حتی یک نیروی بومی کارشناس علوم اسلامی تربیت نکرده بودیم و در حقیقت فعالیتهای آموزشی و پژوهشی این مؤسسه برای پرکردن این خلاء اساسی شروع شد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمد رضویراد، دکترای فلسفه و مدیر مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان و پژوهشگاه بینالمللی مطالعات فرهنگی در هامبورگ، در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، به تشریح اهداف و فعالیتهای اسلامی و فرهنگی صورت گرفته از سوی این مرکز در کشور آلمان پرداخت.
اهداف تأسیس مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان
وی در تشریح زمینههای شکلگیری این مؤسسه گفت: از سال ۱۹۹۶ میلادی طرحی برای تأسیس دانشکدهای اسلامی تدوین شد که بتوانیم نیروهای بومی علاقهمند به تحصیل در رشتههای اسلامی را پوشش دهیم. بنابراین مجوز فعالیتهای علمی، آموزشی و پژوهشی مؤسسه علوم اسلامی آلمان در سال ۱۹۹۷ از دولت آلمان اخذ شد. دریافت این مجوز یک سال به طول انجامید و بعد از آن در دو حوزه علوم انسانی و علوم اسلامی فعالیت خود را آغاز کردیم.
مدیر مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان گفت: در طول سالیان گذشته همکاریهای مشترکی را با دانشگاهها، مؤسسات و پژوهشگاههای اروپایی و نیز کشورهای اسلامی سامان داده و بهترین شرایط را برای فراگیری مبنایی دانشجویان علاقهمند فراهم آوردهایم.
وی افزود: دلیل این امر هم این بود که به اعتقاد بنده در کشورهای اروپایی هر تفکری که نیروی بومی تربیت شده داشته باشد، بهتر میتواند از توانمندیها و ظرفیتهای منطقهای و بومی آن کشور استفاده کند و بدون مشکل به فعالیتهای خود ادامه دهد.
حجتالاسلام رضویراد گفت: بررسیهای دوران قبل از تأسیس مؤسسه نشان میداد که جامعه ایرانیها و شیعیان حدود نیم قرن در آلمان حضور دارد و علیرغم اعزام و برخورداری از عناصر فرهنگی شاخص و کارهای بسیار خوبی که در حوزه تبلیغ انجام شده بود، ولی عملاً در طی نیم قرن حضور، حتی یک نیروی بومی کارشناس علوم اسلامی تربیت نکرده بودیم.
قائممقام سابق مرکز اسلامی هامبورگ تصریح کرد: فعالیتهای آموزشی و پژوهشی مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان برای پرکردن این خلاء اساسی شروع شد و خوشبختانه علیرغم مشکلات و تنگناهای بسیار تاکنون با قدرت ادامه پیدا کرده است و در نتیجه اقدامات انجام شده، هماکنون دهها نیروی بومی تربیت شده و کارشناس اسلامی در کشور آلمان و منطقه وجود دارد و همین افراد تیمی از محققین را تشکیل دادند که توانستند در راستای توسعه و تبلیغ مبانی علمی و فرهنگی ما مؤثر باشند.
گسترش نشریات علوم اسلامی و انتشار مجله تخصصی و آلمانیزبان «دیالوگ»
حجتالاسلام رضوی راد درباره فعالیتهای انجامشده برای تألیف و بازنشر کتب اسلامی به زبان آلمانی گفت: از سال ۲۰۰۱ نهضت پژوهشی گستردهای را آغاز کردیم و بالغ بر ۳۴۰ متن و کتاب مورد نیاز به زبان آلمانی را تعریف و در دستور کار قرار دادیم که تا امروز بالغ بر ۱۶۳ اثر از آن مجموعه به زبان آلمانی منتشر شده است. در کنار این نیز مجله تخصصی «دیالوگ»(گفتوگو) را هم در سال ۲۰۰۲ راهاندازی کردیم.
وی افزود: انتشار این مجله برای حضور جدیتر در متن تحولات فکری و فرهنگی اروپای مرکزی و بهخصوص کشورهای آلمانیزبان بود که هر شش ماه یکبار منتشر میشود و تا کنون ۲۵ شماره از آن منتشر شده و از شناختهشدهترین مجلهها در حوزه مباحث دینی، فرهنگی، فلسفی و کلامی است. این نشریه در میان دانشگاهیان و مسئولان فکری و فرهنگی کشورهای آلمانیزبان با آنکه ممکن است با جنس اندیشههای مطرح در آن مشکل داشته باشند؛ بهدلیل برخورداری از صلابت بیان، منطق و سبک قابل درک، از آن همواره به عنوان کار فکری و فرهنگی معتبر یاد میشود.
مدیر مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان گفت: جایگاه این مجله در آلمان تا به آنجا پذیرفته شده و شهرت علمی و اعتبار منطقهای پیدا کرده است که افراد شاخصی از اهل قلم دنیای اسلام و غرب با این مجله شروع به کار کردند و هیئت علمی و تحریریه ۱۲ نفرهای از دانشمندان غرب و دنیای اسلام با این مرکز همکاری میکنند. شناخت از مؤسسه و مجله در حوزه مطالعات ادیان و فرهنگها تا آنجا بوده که دکتر یوهانس راو، رئیسجمهور اسبق آلمان(۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴) که چهرهای فرهنگی بود، دو مقاله برای چاپ به این مجله ارائه داده است.
رضوی راد افزود: در کنار این فرآیند، خود بنده نیز بنا بر ارتباطهایی که با دانشگاهیان آلمان داشتم و تحصیلات حوزوی که کسب کرده بودم، با توجه به نیازهای فراوانی که در منطقه احساس میشد، به لطف خدا و در سایه باور به اینکه رسالت سنگین معرفی درست، علمی، منطقی و قابل دفاع عقلانی آموزههای دینی به دوش ما است و باید شب و روز در راستای برآورده کردن آن بکوشیم، گوشهای از کار را بر دوش گرفته و شروع به تدوین و تألیف آثاری در موضوعات مختلف علوم اسلامی کردهام که تاکنون ۳۸ کتاب در موضوعات زیر از بنده به آلمانی تألیف و یا ترجمه شده است. این آثار عبارتند از:
۱- علوم قرآن، چاپ دوم
۲- کلام اسلامی( جلد اول )، اقتباسی از کتاب آموزش عقاید آیتاللهالعظمی مصباح، چاپ چهارم
۳ ـ کلام اسلامی( جلد دوم )، اقتباسی از کتاب آموزش عقاید آیتاللهالعظمی مصباح، چاپ چهارم
۴- پیامبرشناسی، چاپ سوم
۵- متولوژی رفتاری پیامبر(ص)، ۹ دوره چاپ
۶- محمد(ص) کیست؟ تألیف پرفسور رائو و با مقدمهای مبسوط از بنده، چاپ یازدهم
۷- اسلام در قرائتی جهانی، چاپ ششم
۸- فلسفه ملاصدرا در قرائتی جهانی، چاپ دوم
۹- جایگاه تقلید و تحقیق در اسلام، چاپ سوم
۱۰- پاسخ به پرسشهای اساسی انسان غربی از اسلام، جلد اول، چاپ چهارم
۱۱- دین و عقلانیت، چاپ سوم
۱۲- خواستگاه پیدایش ادیان و مذاهب، چاپ داخلی و اول
۱۳- فلسفه مرگ و زندگی
۱۴- جایگاه زن از دیدگاه قرآن
۱۵- حقوق بشر از دیدگاه قرآن
۱۶- فلسفه اسلامی(اقتباسی از کتاب نهایهالحکمه علامه طباطبائی)
۱۷- فلسفه اخلاق
۱۸- ادیان آسمانی
۱۹- تفسیر موضوعی قرآن، در ۱۸ جلد کار شده که یک جلد آن تاکنون منتشر شده است.
۲۰- اسلام؛ دین رحمت و بخشش
۲۱- ۱۰ ایده قرآنی برای هزاره سوم
۲۲- سیمای معنوی اسلام(اقتباس از آثار مرحوم علامه طباطبائی)
۲۳- خدا و صفات خدا(اقتباس از کتاب استاد موسوی لاری)
۲۴ ـ پاسخ به پرسشهای اساسی انسان غربی از اسلام، جلد دوم، چاپ دوم
۲۵ ـ عرفان و تصوف از دیدگاه قرآن
۲۶ ـ تاریخ و خاستگاه پیدایش مذاهب اسلامی
۲۷ ـ عبادت و عبودیت
۲۸ ـ منطق ارسطویی
۲۹ ـ اسلام؛ دین رحمت و بخشش
۳۰ ـ اصل تضاد شهید مطهری
۳۲ ـ فلسفه اخلاق
۳۳ ـ فقه اجتماعی
۳۴ ـ منابع احکام
۳۵ ـ فلسفتنا اثر شهید صدر
۳۶ ـ فقه مقارن
۳۷ ـ آموزش قرآن
۳۸ ـ اصول فقه
وی گفت: خوشبختانه آثارمنتشرشده محدود به زبان آلمانی نمانده و برخی آثار به زبانهای دانمارکی، بلژیکی، اسپانیولی و ترکی استانبولی نیز ترجمه و منتشر شدهاند.
زبان آلمانی؛ خاستگاه تحولات فکری و فرهنگی اروپا
این استاد علوم اسلامی در توضیح لزوم توجه به جریانهای فکری غرب گفت: اینکه تمام آثار به زبان آلمانی است، به این خاطر است که زبان آلمانی بستر و خاستگاه پیدایش تحولات فکری و فرهنگی اروپا بوده است. برخلاف آنچه تصور میشود، مخاطبین آثار فکری و فرهنگی به زبان آلمانی محدود به ۲۵۰ میلیون نفری که به این زبان سخن میگویند، نمیشود و مطالعات میدانی به وضوح بیانگر آن است که در ۱۵۰ سال گذشته هر جریان فکری که در اروپا آغاز شده، خاستگاه آن، آلمان و زبان آن، آلمانی بوده است. هماکنون نیز هر طرح نویی از اندیشه و فرهنگ که در اروپا به راه میافتد، از آلمان آغاز میشود. بر این اساس جایگاه زبان ألمانی جایگاهی جدی است و ما نیز بر همین پایه شروع به تدوین و تألیف به زبان آلمانی کردیم تا پایههای فرهنگی و دینی خودمان را در این زبان مستقر کنیم.
تأسیس پژوهشگاه مطالعات فرهنگی در سال ۲۰۱۰
رضوی راد ادامه داد: در کنار این حجم از کارهای پژوهشی، نشستهای سالانهای نیز علاوه بر این فعالیتها برگزار میشود؛ از نشستهای گروهی میان محققین و دانشمندان گرفته تا سمینارهای بینالمللی. با توجه به خروجی پژوهشی قابل توجهی که در طی این مدت به لطف خداوند رقم خورد، توانستیم در سال ۲۰۱۰ مجوز تأسیس پژوهشگاه بینالمللی مطالعات فرهنگی را هم اخذ کنیم.
وی افزود: همچنان که میدانید، اخذ مجوز پژوهشگاه در آلمان به مراتب سختتر از مجوز کار دانشگاهی است. در طی پنجاه سال اخیر مجوزهای بسیار زیادی به مسلمانان در عرصههای مختلف اعم از مرکز اسلامی، مسجد، حسینیه و ... داده شده است که مجموع آنها بالغ بر ۲۸۰۰ مورد است. از مجموع مجوزهای داده شده تنها ۳ مجوز است که کاربری دانشگاهی دارد. اولین مجوز به آکادمی ملک فهد در شهر بن داده شده است، دومین مجوز را ما اخذ کردیم و سومین مجوز بهتازگی به مجموعه حزب عدالت و توسعه اردوغان، رئیسجمهور ترکیه داده شده است.
مدیر مؤسسه علوم انسانی و اسلامی آلمان گفت: ما معتقدیم که نبود مراکز و مؤسساتی که بتوانند دوسویه عمل نمایند(یعنی از یکسو فرهنگ، آداب و رسوم، افکار، اخلاقیات، عرفیات، اجتماعیات و قوانین اروپائیان را به مسلمانان مقیم این کشورها آموزش دهند و از دیگر سو نیز همین مهم را به انجام برسانند) عدم شناخت و در نهایت بدبینی و گاه احساس دشمنی را سبب شده است. حال آنکه دلیل دروندینی برای درگیریهای میاندینی وجود ندارد. در پرتو آموزش و تربیت میتوان فاصلهها را یا از بین برد و یا به حداقل و میزان قابل فهم و غیرمزاحم رساند.
وی توضیح داد: بیگانگیها یا احساس دشمنیها در اغلب موارد از نشناختنها و محرومیت از دیگرشناسی برمیخیزد. با توجه به حساسیتهای منطقهای و شرایطی که ما در آن فعالیتهای خود را آغاز کردیم، به حمد خداوند، خروجیها و دستاوردهای مجموعه بیش از انتظار اولیه بوده است. رسیدن به جامعهای که مردمان آن بتوانند با هر اعتقاد، مذهب، آداب و رسوم، فرهنگ و ارزشهای اخلاقی که دارند، مسالمتآمیز و مبتنی بر قوانین مدنی و مدرن، در کنار هم و بدون مشکل زندگی کنند؛ نیاز به همکاری و همدلی همهجانبه دارد.
وجود ۱۴۰ مرکز و مسجد برای شیعیان در آلمان
رضوی راد درباره وضعیت جامعه شیعی در آلمان اظهار داشت: وضعیت شیعیان، مساجد و مراکز شیعی در آلمان رو به بهبود و توسعه است. بهطور کلی حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد از مسلمانان این کشور را شیعیان تشکیل میدهند. حدود ۱۴۰ مرکز، مسجد، تکیه و حسینیه برای شیعیان در سراسر آلمان وجود دارد که نسبت به روزهای نه چندان دوری که تنها یک مرکز شیعی در سراسر آلمان وجود داشت، بسیار متفاوت است و خوشبختانه عمده آنها با هماهنگی مرکز اسلامی هامبورگ خدمات خوبی به مسلمان مقیم آلمان میدهند.
تأمین مالی مؤسسه
مدیر مؤسسه علوم انسانی و اسلامی در شهر هامبورگ درباره تأمین مالی فعالیتهای صورت گرفته گفت: این حجم بالا از کار پژوهشی و آموزشی سالانه، نیاز به بودجه و تأمین مالی گستردهای داشت که ما همواره از آن محروم بودهایم و تاکنون نیازهای مالی خود را از طریق مساعدات مؤسسات و نهادها، شهریه دانشجویان، کمک افراد و شرکتها، طرحهای پژوهشی مشترک در حوزههای دینی، فرهنگی و علمی با دانشگاهها، مؤسسات و پژوهشگاههای معتبر در اروپا و نیز کشورهای اسلامی و ترجمه و تألیف و انتشار کتب و جزوات تأمین کردهایم که در این میان لازم میدانم تا از سازمان حوزهها و مدارس سابق و بهویژه جامعة المصطفی(ص) العالمیة و ریاست محترم آن بهخاطر همدلی خوب و مساعداتی که از آغاز در قالب همکاریهای دوجانبه داشتهاند، نهایت تشکر را ابراز نمایم.
آموزش در دو مقطع کارشناسی و ارشد و شش رشته تحصیلی
رضوی راد با بیان اینکه دروس ارائه شده در این مؤسسه آموزشی در دو مقطع لیسانس و فوق لیسانس ارائه میشوند، گفت: رشتههای تحصیلی در این مؤسسه عبارتند از: گرایشهای اسلامشناسی، علوم قرآن و حدیث، زبان و ادبیات فارسی، فقه و مبانی تطبیقی، زبان و ادبیات عرب، فلسفه مدرن، عرفان و تصوف. همچنین مقطع دکتری به تدریج راهاندازی خواهد شد و گرایشهای دیگر در دست مطالعه و تدوین است.
وی ادامه داد: بهطور متوسط ۲۳ نفر پژوهشگر مشغول به همکاری پروژهای با ما هستند و حدود ۱۲ نفر نیز عضو هیئت علمی و تحریریه مجله هستند که از نظرات کارشناسی آنها استفاده میکنیم. در سیستم آموزشی نیز متناسب با دوره آموزشی ارائه شده در هر مقطع و حجم واحدهایی که عرضه میشود، بین ۶ تا ۱۰ استاد، رسالت تعلیم و آموزش را برعهده میگیرند. شرایط ورود به این دورهها داشتن دیپلم رسمی کشور آلمان است و دانشجویان بعد از گذراندن یک دوره فشرده دو الی سه ماهه مورد آزمون قرار میگیرند تا با استعدادترین افراد شناسایی شوند و بعد از گذراندن این مراحل میتوانند به عنوان طلبه یا دانشجو در این مرکز و در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، تحصیل کنند.
وی افزود: آموزش در دو قالب حضوری و مجازی(غیر حضوری) طراحی شده است و لذا آلمانیزبانان و دیگر علاقمندان از هرکجای اروپا میتوانند، دانشجوی ما باشند. محتوا و متون آموزشی از یکسو و نیز استادان و همکاران مؤسسه از دیگر سو بهگونهای تنظیم و تدوین شدهاند که علاقمندان با هر دین، نژاد، مذهب، ملیت و فرهنگی که دارند، بتوانند بیهیچ مشکلی تحصیلات خود را بعد از دریافت پذیرش در مؤسسه آغاز نمایند. ما سعی کردیم که فرصت تحصیل برای همه علاقمندان علوم اسلامی در این مؤسسه فراهم شود، البته با توجه به قوانین کشور آلمان شرط قطعی پذیرش، بومی بودن علاقمندان است یعنی آلمانیها و افرادی که متولد آلمان باشند. این افراد شامل غیر مسلمانان نیز میشود. آنچه ما در این مرکز انجام میدهیم، این است که بستر مطالعاتی مناسبی برای درگیر شدن با پرسشهای اساسی فراهم شود؛ پرسشهایی که مشغولیتهای غفلتآفرین دنیای پیچیده مغربزمین، بسیاری را از توجه و فهم آنها بازداشته است.
فعالیت فارغالتحصیلان در مساجد و حسینیهها
این استاد دانشگاه در پایان بیان کرد: ما نه معتقد به کار حجمی هستیم و نه قوانین آلمان به ما اجازه میدهد که کار حجمی کنیم، از همین رو تاکنون تعداد فارغالتحصیلان این مرکز ۵۷ نفر بوده و ۱۱۷ نفر هم در حال تحصیل هستند. کار ما تبلیغ نیست بلکه آموزش علمی و گام به گام آموزههای بنیادین وعقلانی دین است. با این روش تا کنون نتیجه خوبی هم گرفتهایم. علاقمندان زیادی با علوم اسلامی آشنا و حتی کارشناس توانمند این حوزه شدهاند و هماکنون تعدادی از این افراد نیز معمم هستند و در کشورهای آلمانیزبان به آموزش علوم اسلامی کمک میکنند. تمام فعالیتها و هدف نهایی این تلاشها برای معرفی معارف اسلامی است و همین فارغالتحصیلان در ماههای محرم و رمضان راهی مساجد، حسینیهها و مراکز اسلامی میشوند و به زبان خود قوم، انجام وظیفه مینمایند. با صراحت میتوان گفت، افرادی که با تحصیل در مؤسسه علوم اسلامی و بعد از تحقیق و تلاش و بررسیهای فراوان، اسلام را به عنوان یک حقیقت وحیانی میپذیرند، نمونهای بارز از افرادی هستند که به اسلام رسیدهاند و این آدمها متفاوت از افرادی هستند که به هر جهت اسلام به آنها رسیده است.
کد مطلب: 221
آدرس مطلب: https://heyatdoc.ir/vdciczar2t1ar.bct.html