تحریفات واقعه عاشورا با چه معیارهایی قابل شناسایی است؟
ایکنا , 10 آذر 1393 ساعت 13:41
تاریخ و اندیشه: نهضت عاشورا نه حادثهای در تاریخ بلکه واقعیتی فراتاریخی و بهمثابه یک مکتب جامع و یک فرهنگ کامل است که متأسفانه از تحریف مصون نمانده است، حال باید دید تحریفات واقعه عاشورا با چه معیارهایی قابل شناسایی است؟.
تاریخ و اندیشه: عاشورا و کربلا که بخشی از فرهنگ و آئین ملی ما هم شده است، یکی از ظرفیتهایی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. اما آیا توانستهایم آن را چنانکه بوده و رخ داده، بشناسیم؟.
یقیناً پاسخ به این پرسش اساسی منفی است و کمتر کسی در پاسخ منفی به این پرسش تردید دارد. ما نه این رویداد بزرگ بشری را شناختهایم و نه پیامهای آن را در درون خود نهادینه کردهایم. به جرأت میتوان گفت که اقلیت معدودی از عوام و خواص ما درباره این حادثه از اطلاعات لازم بهره دارند و از میان این اقلیت کمشمار نیز شمار بسیار کمتری به تحلیل این قیام پرداخته و میپردازند.
البته به دلیل سرانه پائین مطالعه در ایران، درباره بسیاری از مسائل تاریخی و سیاسی نیز چنین وضعی را شاهدیم. اما درباره مسئلهای مثل عاشورا که تأثیرات بنیادینی در لایههای درونی فرهنگ و خلقیات مردم ما داشته و دارد، چنین معضلی با حساسیت بیشتری روبهروست.
نهضت عاشورا نه حادثهای در تاریخ بلکه واقعیتی فراتاریخی و بهمثابه یک مکتب جامع و یک فرهنگ کامل است اجزا و عناصر آیات آن چونان کتاب هدایتگر الهی محکم و متشابه دارد و از اینرو فهم و تفسیر ناروای آن هم بسی خطرساز است اما در این میان پرسشی عمده مطرح است که آیا قیامی که شاهکار شفافسازی و تحریفزدایی از دین محسوب میشود خود از آسیب تحریف مصون مانده است؟.
در همین راستا این سؤال به ذهن میآید که تحریف چیست؟ مبارزه با آن چه ضرورتی دارد؟ و دامنه تحریف این نهضت تا کجا گسترش یافته و با چه معیارهایی قابل شناسایی است؟.
تحریف چیست و انواع تحریف
حجتالاسلام محمدرضا توکلی، مسئول بسیج طلاب و روحانیون خرسان جنوبی با بیان اینکه تحریف به معنای تغییر و دگرگون کردن و از ریشه حرف به معنای طرف، جانب و ناحیه گرفته شده است، گفت: تحریف عبارت است از تغییر حرف، کلمه یا جملهای از یک معنا به معنای دیگری که با معنای اصلی مشابهتی داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه از لحاظ تعمد تحریف به دو صورت تحریف عمدی و تحریف غیرعمدی است، اظهار کرد: از لحاظ زمانی میتوان تحریف را به دو دسته تحریف آنی و تدریجی تقسیم بندی کرد.
مسئول بسیج طلاب و روحانیون خرسان جنوبی با بیان اینکه از دیدگاه کلامی تحریف بر دو نوع لفظی و معنوی است، بیان کرد: اگر در کلام یا نوشته یا موضوعی طوری دست برده شود که خواسته یا ناخواسته معنی اصلی آن متصور نشود تحریف ایجاد شده است.
توکلی درباره تحریف معنوی افزود: برداشت انحرافی از معنای مطلبی و یا تفسیر و توجیه آن بر خلاف نظر گوینده تحریف معنوی است چنانچه قرآن نیز از وقوع این نوع تحریف در کتابهای آسمانی پیشین در آیاتی یاد کرده است.
وی با اشاره به اینکه تحریف لفظی به معنای ایجاد هرگونه تغییر در لفظ و ظاهر است، مطرح کرد: افزودن یا کاستن از مطلبی تحریف لفظی آن محسوب میشود.
مسئول بسیج طلاب و روحانیون خرسان جنوبی با تأکید بر اینکه امام حسین(ع) در میان ائمه از جایگاه ویژهای برخوردار است، افزود: بهطوریکه در مورد گریه کردن و حتی خود را به گریه زدن به خاطر مصیبت این بزرگوار زیاد تأکید شده است.
آغاز تحریف واقعه عاشورا؛ توسط حکومت امویان
توکلی با بیان اینکه تحریف واقعه عاشورا از طرف دستگاه حکومتی امویان آغاز شد و سالها ادامه یافت، اظهار کرد: هدف امویان آن بود که قیام امام حسین(ع) را در حد یک شورش کور جلوه دهند و حتی شیعیان را بدنام کنند.
وی با اشاره به اینکه واقعههای تاریخی بسیار مهم و قابل تأمل همیشه در معرض تحریف قرار دارند، افزود: هرچه این وقایع تأثیرگذارتر باشند بیشتر دستخوش تحریف قرار میگیرند و تحریفکنندگان این وقایع میتوانند با تغییر و دستکاریکردن این وقایع ضربههای بدی به معتقدان به وقایع تاریخی وارد کنند.
مسئول بسیج طلاب و روحانیون خرسان جنوبی با بیان اینکه دشمنان نمیتوانند عاشورا را از فرهنگ تشیع و اسلام حذف کنند از اینرو تلاش دارند تا نهضت عاشورا را مخدوش جلوه دهند، بیان کرد: از جمله راهکارهای آنها شبههافکنی و مناقشههای سست درباره عزاداری و گریه برای امام حسین(ع) است.
توکلی نقش سخنرانان و کارشناسان مذهبی را در تحریف وقایع عاشورا مهم دانست و افزود: این قشر از جامعه مهمترین نقش را میتوانند در جلوگیری از تحریفات وقایع عاشورا و قیام امام حسین(ع) ایفا کنند.
لزوم توجه مداحان و کارشناسان مذهبی در جلوگیری از تحریف وقایع عاشورا
وی با اشاره به اینکه شبهات فراوانی درباره علت قیام امام حسین(ع) چگونگی جنگ میان کفر و ایمان و غیره مطرح میشود که نیازمند پاسخگویی قاطعانه است، گفت: مداحان و سخنرانان مذهبی در تبیین و تبلیغ حقایق زندگی ائمه اطهار(ع) وظیفه خطیری دارند و باید در محتوا، مضامین سخنان و اشعار خود کاملاً دقت کنند.
مسئول بسیج طلاب و روحانیون خرسان جنوبی با اشاره به اینکه مداحان در انتقال مضامین عاشورا نقش مهمی را در جلوگیری از تحریف ایفا میکنند، گفت: مداحان برای جلوگیری از این امر باید سبک سنتی و حزنآمیز را رعایت و از غلوگویی و جملاتی که در شأن ائمه نیست پرهیز کنند.
توکلی با بیان اینکه عصر کنونی عصر ارتباطات است، افزود: رسانهها نقش مهمی در راستای ترویج و تبیین حماسه عاشورا از تحریف دارند.
دوره قاجار و پهلوی؛ اوج رواج خرافات در بیان واقعه کربلا
حجتالاسلام محمدهادی شهاب، عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند دوره قاجار و پهلوی را اوج رواج خرافات در بیان واقعه کربلا و آداب عزاداری سیدالشهدا(ع) دانست و گفت: بیدقتی در تاریخ نویسی و رنگ لعاب دادنهای بیمورد و تعصبهای مذهبی باعث بهوجود آمدن تحریفها در واقعه عاشورا بوده که یکی از دلایل عمده آن نبود منابع معتبر و علمی دقیق و از دست رفتن منابع کهن تاریخی است.
شهاب ادامه داد: در قرنهای دوم و چهارم اکثر قریب به اتفاق نوشتهها و آثار درباره واقعه عاشورا توسط نویسندههای عراقی بهدرستی نوشته شده ولی باید برخی داستان سراییها را مورد استثنا قرار داد اما پس از قرن ششم به بعد نوشتهاند و آثار ثبت شده از قدرت کمتری برخوردار شدند و به دلیل بیدقتی مطالب سستی برجای ماند که نمیتوان به آنها اکتفا کرد.
وی با بیان اینکه تاریخ کربلا طی ۱۴قرن گذشته تاکنون دچار تحریفات لفظی و معنوی شده است، افزود: متأسفانه برخی از افراد ساز و برگهایی بر پیکره این تاریخ افزودهاند که چهره اصلی را تغییر داده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند اولین گام در شناخت تحریف را پی بردن و شناخت اصل موضوع دانست و اظهار کرد: برای اینکه بدانیم چه زمانی تحریفات در واقعه عاشورا رسوخ کرده باید کتب، نوشتهها و آثار بجا مانده از این واقعه را مورد بررسی قرار دهیم و ببینیم که این آثار در چه زمانی و تحت چه شرایطی ثبت شده است.
شهاب، سخنان و خطبههای امام زین العابدین(ع)، حضرت زینب(س) و اهل بیت امام حسین در جریان سفر به کوفه و شام و مدینه را نیز منبعی برای نمایان کردن اهداف نهضت کربلا ذکر کرد و یادآور شد: تعدادی از اصحاب امام حسین در چند مرحله از شکلگیری قیام حسینی حضور داشتهاند و حتی برخی در روز عاشورا مجروح شده اما از دست دشمنان جان سالم به در بردهاند. اینان مشاهدات خود را برای دیگران بازگو کردهاند که اینک در شمار منابع مقتل نگاران قرار دارد.
انهدام پایههای فکری عقیدتی؛ عظیمترین خسارتهای ناشی از تحریف تاریخ
وی عظیمترین خسارتهای ناشی از تحریف تاریخ و شخصیتهای یک جامعه را انهدام پایههای فکری ـ عقیدتی دانست و افزود: ضرورت دارد محققان و پژوهشگران مواردی را که تحریف آن محتمل به نظر میرسد مورد بازنگری قرار دهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه حوادث مربوط به زندگی و قیام سالار شهیدان در محافل خاص و عام همواره بازگو میشود، تأکید کرد: ضروری است که جزئیات آن بهطور دقیق در قالب ادبیات روز در اختیار گویندگان، واعظان و مداحان گذاشته شود که پیشگیری از بدآموزیها خدمتی بزرگ به اسلام تشیع محسوب میشود.
شهاب گفت: اگر شیعیان به پیامهای عاشورا توجه جدی میکردند و از آن به خوبی الگو میگرفتند امروز به پیشرفتهترین جامعه از لحاظ مادی و معنوی تبدیل شده بودیم.
وی با اشاره به برخی انحرافات پدید آمده درباره واقعه عاشورا بیان کرد: بدعتهایی در سالهای کنونی در جریان مراسم عزاداریها شکل گرفته که ضرباتی را بر این حادثه بزرگ و بینظیر تاریخ وارد کرده و میکند.
مهمترین عوامل تحریفساز در واقعه عاشورا
شهاب عدم وجود تحلیل تاریخی، اسطورهسازی، استفاده از منابع شفاهی، عدم واکنش به روضهها و مداحیهای قابل تأمل و عدم آموزش مداحان را مهمترین عوامل تحریفساز در واقعه عاشورا دانست و افزود: مجموعه نامهها، سخنان و خطبه های امام حسین(ع) از آغاز حرکت تا شهادت مهمترین منبعی است که میتوان اهداف نهضت کربلا و ابعاد ارزشی ان را نمایان سازد.
وی با اشاره به اینکه تحریفات تاریخ انسانساز عاشورا حتی پیش از وقوع حادثه آغاز شد، بیان کرد: متأسفانه سخنانی مطرح میشود که علاوه بر بیحرمتیها با عقل نیز همخوانی ندارد و موجب سرگردانی شنوندگان میشود.
کد مطلب: 1584
آدرس مطلب: https://heyatdoc.ir/vdcj.oevfuqeixsfzu.html