آیتاللهالعظمی عبدالله جوادی آملی ۱۱ خرداد ماه در درس تفسیر خود در مسجد اعظم با اشاره به وضعیت منکران پیامبر(ص) در جامعه اسلامی صدر اسلام گفت: این افراد اگر به نظام اسلامی آسیبی نرسانند کسی با آنان کاری ندارد، ولی اگر آسیب رساندند وظیفه مسلمین جهاد است و البته حساب آنان در قیامت روشن است و در آنجا خداوند آنان را به سزای اعمالشان میرساند.
وی افزود: خداوند به تبیین سخنان و استدلالات این افراد(پیروان ادیان و مشرکان) پرداخت و معیار معرفتشناسی، خداشناسی و توحید، سخنانشان درباره وحی و نبوت، معادشناسی و روابط اجتماعی و امثال آن را بیان و رد کرده است.
این مفسر قرآن تصریح کرد: قرآن فرمود این اختصاص به پیامبر ندارد و همه انبیاء با این میزان آمدهاند در سوره حدید سخن از نازل کردن کتاب و فرستادن میزان همراه با آن است تا هر کس به کمال خود برسد.
وی اظهار کرد: استدلال اینها باطل است از این جهت که میان تکوین و تشریع خلط کرده و میگویند اگر خداوند جلوی تباهی و گناه انسانی را نگرفت معلوم است به قدارهبندی و گردنکشی او راضی است ولی قرآن فرمود این حجت داحض و باطل است.
قداست نفس و تعقل؛ معیار فضیلت
این مرجع تقلید با اشاره به سخنان این افراد مبنی بر اینکه پیامبر باید فرشته باشد، اظهار کرد: پیامبر باید اسوه باشد و فرشته نمیتواند باشد و آورنده وحی باید بشر باشد تا با آنان زندگی کرده و معلم آنان باشد ولی اینها بر اساس نظام ارزشی باطل گفتهاند فلان سرمایهدار طائف و مکه باید نبی باشد ولی قرآن رد کرد که معیار فضیلت، عقل و درایت و قداست نفس است و نه توانگری مالی و دارایی.
استاد برجسته حوزه گفت: در فصل بعد که معاد بود آنها خیال می کردند انسان با مرگ می پوسد و مرگ پایان راه است که لازمه آن کار لغو و بیهوده از جانب خداست پس حرف آنان درباره معاد هم داحض است، زیرا به تعبیر قرآن مرگ پایان زندگی نیست.
وی افزود: در قرآن گاهی نام کتاب تنها ذکر شده و گاهی با میزان ذکر شده یا با فرقان مانند ماجرای موسی که از یک نظر معنای میزان را میفهماند و گاهی سخن از انذار به معنای آویختن است تا فرق میان حق و باطل را روشن کند و گاهی شاید مراد از وحی، سنت و سیره آن نبی باشد.
حدیث ثقلین اختصاصی شریعت اسلامی نیست
وی افزود: مصداق حدیث ثقلین اختصاصی شریعت اسلام نیست. صحف ابراهیم و تورات موسی و انجیل عیسی همراه با سنت و سیره خود انبیاء بود. مگر میشود صحف را از ابراهیم و تورات را از موسی جدا کرد؟ نه می توان گفت حسبنا انجیل و تورات و نمیتوان گفت حسبنا کتاب الله، اینها مفسران آن کتابند وگرنه هر کس نمیتواند به میل خود آن را تفسیر کند.
وی گفت: اگر میزان، مطالب برهانی باشد ذکر جزء بعد از کل است و اگر آورنده باشد نظیر ثقل اصغر و نظیر سنت و سیره اهل بیت(ع) است لذا این بهترین مهندسی است که اسلام از شریعت کنونی کرده نگفت حرفهایشان باطل است و دلیلی نیاوده باشد بلکه برای هر حجتی از آنان دلیل آورده و آن را داحض دانسته است.
تشبیه معقول به محسوس
آیت الله جوادی آملی اظهار کرد: اگر گفتیم خلقت عالم بالحق است یعنی سیرت و ساختار او حق است سخن از ملابسه نیست سخن از ساختار درونی اوست. یعنی جامه حق بر تن قرآن کردن نیست بلکه ستون آن و گوهر وجود با حق است و این تشبیه معقول به محسوس است.
این مفسر قرآن بیان کرد: خدا کارش هدفدار است مراد این است که البته عالم هدف دارد زیرا هدف داشتن برای خدا نقص است اگر هدف داشته باشد دیگر خدا نیست. هم غنی محض و هم حکیم صرف است و چون حکیم است همه کارهایش هدف مند است و چون غنی محض است فعل محض است اگر فاعلی کاری کرد که به چیزی برسد یعنی فعلش واسطه او و کمال بود معلوم می شود ناقص است زیرا می خواهد با فعل کامل شود ولی چون خدا غنی محض است هرگز کاری را برای سود و جودی نمی کند او جواد محض است اما چون حکیم محض است هرچه از او صادر شود هدفمند است.
عالم هدف دارد نه خدا
صاحب تفسیر تسنیم تصریح کرد: لام در لیعبدون به مخلوق بر میگردد یعنی نه اینکه خدا هدفش عبادت است تا اگر کسی کافر شود هدف خدا ناقص شود و به مقصد نرسد بلکه چون جواد است کار را برای رسیدن به مقصد نمیکند زیرا خود، مقصد است و ما هم باید به فاعل و غایتی برسیم که فاعلیت و غایت آن بالذات است بنابراین هدف به فعل برمیگردد.
وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: در جریان معاد، اگر مراد قیامت صغری باشد یعنی انسان همین که مرد گوشهای از اسرار قیامت بر او آشکار میشود ولی آنها که باور ندارند مسخره میکنند و میگویند پس کو این قیامت ولی مومنان هراسناک هستند. فرمود این مسخره کنندگان هم از معرفت توحیدی و معادشناسی و اخلاق و ... دور هستند.
این مفسر قرآن بیان کرد: در ایام میلاد امام زمان(عج) هستیم؛ کار امام زمان بالابردن عقول مردم است تا خودشان عدالت را بپذیرند و عدل پرور شوند بنابراین یکی از مهمترین کارهای علما این است که فهم مردم را بالا ببرند.