فرهنگ: در رابطه با اربعین امام حسین(ع) بهطور طبیعی این سؤال به ذهن متبادر میشود که چرا فقط برای امام حسین(ع) روز اربعین تعیین شده است و برای امامان دیگر حتی پیامبراعظم(ص) مراسم روز اربعین نداریم؟
در پاسخ به این سؤال باید گفت در رقم اربعین خصوصیتی وجود دارد که سایر ارقام آن خصوصیت را ندارد. اغلب انبیا در سن چهل سالگی به مقام رسالت رسیدهاند. وقتی موسی(ع) تقاضای ملاقات خصوصی با خدا کرد. ذات اقدس الله مدت مناجات را چهل شب قرار داد.
گفتهاند در نماز شب چهل مؤمن را دعا کنید. همسایهها تا چهل خانه را گرامی بدارید. کسیکه چهل حدیث را حفظ و بدان عمل کند خداوند چشمههای حکمت را از دلش بر زبانش جاری میگرداند و...
همچنین، فداکاریهای امام حسین(ع) دین را زنده کرد و نقش او در زنده نگه داشتن دین اسلام کاملاً ویژه و منحصر به فرد است. بنابراین حماسهها و فداکاریهای امام حسین(ع) را باید زنده نگه داشت چون زنده نگه داشتن دین اسلام است و گرامیداشت روز عاشورا و اربعین، درحقیقت تلاشی است در جهت زنده نگهداشتن دین اسلام و مبارزه با دشمنان دین و معنویت.
علاوه بر این مصائب امام حسین(ع) برای هیچ امام و پیامبری پیش نیامده است. به بیان دیگر مصیبت امام حسین(ع) و حوادث کربلا، از همه مصیبتها بزرگتر و سختتر بود اگر عامل دیگری هم درکار نبود، همین عامل کافی بود که نشان بدهد چرا برای امام حسین(ع) بیش از امامان دیگر و حتی بیش از پیامبر اسلام(ص) عزاداری و مراسم سوگواری و مدیحهسرایی متعددی برپا میکنیم.
درماه محرم سال ۶۱ (هـ.ق) امام حسین(ع) فرزندان، خویشان و یاران آن حضرت را کشتند و اسیران کربلا را به کوفه و شام بردند و همین اسیران داغدیده روز اربعین شهادت امام حسین(ع) و یارانش به کربلا رسیدند و همه مصایب روز عاشورا در آن روز تجدید شد و آن روز، روز سختی برای خاندان پیامبر(ص) بود.
دشمنان اسلام با به شهادت رساندن امام حسین(ع) قصد نابود کردن دین اسلام را داشتند. دشمنان امام حسین(ع) تلاش کردند تا حادثه کربلا به کلی فراموش شود و حتی کسانی را که برای زیارت امام حسین(ع) میآمدند شکنجه میکردند و میکشتند، در زمان متوکل خلیفه عباسی، همه قبرهای کربلا را شخم زدند، مزرعه کردند و مردم را از آمدن برای زیارت قبر امام حسین(ع) منع کردند. شیعیان هم برای مقابله با اینها، از هر مناسبتی استفاده میکردند و حادثه کربلا را احیا میکردند که یکی از این مناسبتها حادثه روز اربعین است.
زیارت امام حسین(ع) در اربعین از نشانههای مؤمن
یکی از نشانههای مومن، زیارت امام حسین(ع) در روز اربعین است. از حضرت امام حسنعسگری(ع) روایت شده است که «علامتهای مؤمن پنج چیز است، پنجاه و یک رکعت نماز فریضه و نافله در شبانهروز، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، پیشانی برخاک نهادن درسجده و بسمالله را بلند گفتن» بنابراین یکی از وظایف شیعیان را اهتمام به زیارت اربعین برشمردهاند.
فلسفه اربعین همان فلسفه قیام عاشورا است
حجتالاسلام سیدمهدی عابدینی، امام جمعه معمولان در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، در بیان فلسفه اربعین امام حسین(ع) با بیان اینکه فلسفه اربعین همان فلسفه قیام عاشورا است، گفت: در مراسم ویژه اربعین در طول تاریخ فلسفه قیام عاشورا برای مردم بیان شده است و این در جهت معرفی قیام عاشورا بسیار مؤثر بوده است.
وی در رابطه با اربعین امام حسین(ع) نیز افزود: برخی اعداد هستند که بین مردم از قداست خاصی برخوردار هستند که از جمله این اعداد عدد ۴۰ است و این عدد در مورد امام حسین(ع) نیز جا افتاده و از اهمیت ویژهای برخوردار است.
عابدینی ادامه داد: بعد از حادثه کربلا وقتی اسرای کربلا به شام و نزد یزید برده شدند، یزید دریافت با افشاگریهایی که حضرت زینب کبری(س) و امام سجاد(ع) درباره حادثه کربلا داشتهاند جایگاه وی در نزد مردم متزلزل میشود؛ لذا در اربعین امام حسین(ع) اجازه داد حضرت امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) به زیارت قبر امام حسین(ع) در کربلا مشرف شوند.
امام جمعه معمولان اضافه کرد: از آن تاریخ به بعد مراسم عزاداری اربعین بین شیعیان مرسوم شد و با گذشت ۱۴۰۰ سال از واقعه کربلا شیعیان همچنان در چهلمین روز شهادت امام حسین(ع) با حضور در بارگاه این امام همام یاد و خاطره قیام کربلا و حماسه حسینی را زنده نگه میدارند.
وی در بیان پیامهای اربعین گفت: در زیارت اربعین که از ناحیه امام صادق(ع) بیان شده حضرت عنوان میدارد که خداوندا امام حسین(ع) همه هستی خودش را از جان و مال و عزیزانش را در راه تو فدا کرد تا بندگانت را از گمراهی نجات دهد، و این برای مردم یک تلنگر است.
حجتالاسلام عابدینی ادامه داد: اینکه در طول این ۴۰ روز شیعیان عزادار امام حسین(ع) هستند و در محرم و صفر بر مصیبت خاندان پیامبر اشک ماتم میریزند همینها باعث شده اسلام در طول قرنها زنده و پابرجا باقی بماند.
وی با اشاره به اینکه عاشورا تا اربعین دورهای برای احیاء ارزشهاست، گفت: این فرصت ۴۰ روزه عاشورا تا اربعین زمینهای را فراهم آورده که در قالب برگزاری مجالس و محافل عزاداری و روضهخوانی ارزشهایی که امام حسین(ع) برای آنها قیام کرد مثل امر به معروف و نهی از منکر، نماز اول وقت و سیره رسول خدا(ص) در جامعه احیاء شود و لذا میطلبد از این ظرفیت حداکثر استفاده برای معرفی قیام امام حسین(ع) و حادثه کربلا را بهکار بست.
حجتالاسلام سیدمحسن موسوی، معاون فرهنگی دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای لرستان در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، پیرامون فلسفه اربعین گفت: عدد ۴۰ در متون دینی ما مقدس است، رسول خدا(ص) در چهل سالگی به نبوت رسید، حضرت آدم(ع) ۴۰ شبانه روز در کوه صفا برای خدا به سجده افتاد، میقات حضرت موسی با پروردگارش ۴۰ روز بود، رشد و بلوغ فکری انسان در ۴۰ سالگی است.
وی اضافه کرد: اربعین امام حسین(ع) نیز از دو جنبه مطرح است یکی سالروز بازگشت کاروان اسرای اهل بیت(ع) از شام به مدینه و دیگری روزی که جابربن عبدالله انصاری از مدینه به کربلا میرود به جهت زیارت قبر امام حسین(ع) و جابر اولین شخصی است که زائر قبر امام حسین(ع) بود.
حجتالاسلام موسوی در ادامه به حرمت زیارت اربعین اشاره و تصریح کرد: زیارت امام حسین(ع) در اربعین نزد شیعیان از همان سالهای اولیه حرمت داشته و این سنت تا امروز هم ادامه داشته است و نمونه آن را در پیادهروی زائران امام حسین(ع) از شهرها و کشورهای همسایه به کربلا شاهد هستیم.
بزرگترین پیام روزگار در دل عاشورا و اربعین نهفته است
معاون فرهنگی دفتر استانی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای لرستان در بیان پیام اربعین با بیان اینکه بزرگترین پیام روزگار در دل عاشورا و اربعین نهفته است، خاطرنشان کرد: اربعین پیام اخلاق، زندگی، اعتقادی، سیاسی و ولایتمداری را در خود دارد و این پیامها بهدلیل اینکه از سر اخلاص و عشق به خدا بوده تا به امروز باقی ماندهاند.
حجتالاسلام موسوی با اشاره به اینکه فرهنگ عاشورا غنیترین فرهنگ به شمار میرود و تابلوی زندهای است که با خون نگاشته شده است، تصریح کرد: فرهنگ عاشورایی که امروز در دست ماست بهترین بستر و ظرفیتی آماده جهت رساندن حقیقت به گوش افراد بیبصیرت و باطل است.
وی با اذعان به اینکه امام حسین(ع) خون خود را تقدیم خدا کرد برای اینکه اسلام زنده نگه داشته شود، گفت: عاشورا و اربعین برای ما ظرفیتهای ویژهای دارد که نباید از آنها غافل شد، پیام عاشورا لبیک به ندای پیشوا، مقتدا، رهبر است و به نوعی پیام اربعین بصیرتافزایی، عبرتآموزی، دفاع از دین خدا است.