پیشنهاد بیعت با یزید از سوی امام حسین(ع) چقدر صحت دارد؟

تاریخ انتشار : سه شنبه ۹ دی ۱۳۹۳ ساعت ۱۲:۳۴

تاریخ و اندیشه - احیا: در مقتل ابو مخنفی روایاتی است مبنی بر این‌که امام حسین(ع) به عمر سعد پیشنهاد‌های سه گانه‌ای مطرح می‌کند که یکی از آن‌ها بیعت با یزید است.

تاریخ و اندیشه – احیا: در ادامه سلسله نشست‌های صبح کتاب خیمه که به همت بیناد دعبل خزاعی و ماه‌نامه خیمه برگزار می‌شود، ساعاتی پیش اولین مقتل مکتوب درباره امام حادثه کربلا «مقتل‌الحسین» نوشته ابو مخنف و ترجمه حجت‌الله جودکی با حضور متجرم و محمدرضا سنگری، پژوهشگر و نویسنده تاریخ اسلام و محمد حسین ساکت مترجم و پژوهشگر تاریخ نقد و بررسی شد.

حجت‌الله جودکی، پژوهشگر و مترجم، در این جلسه در پی انتقاد‌هایی که محمدرضا سنگری نسبت به مقتل‌الحسین وارد کرد پاسخ داد.

یکی از انتقاد‌های محمدرضا سنگری نسبت به روایات‌های متناقض در مقتل ابو مخنف بود. به گفته سنگری در روایت ۵۶ کتاب مقتل‌الحسین، ادعایی مبنی بر پیشنهاد‌های سه‌گانه امام حسین به عمر بن سعد آمده است. روایاتی که مدعی است امام حسین(ع) پیشنهادی داداه‌اند که مفاد آن عبارتند از: یا با عبیدالله بیعت کنم؟ یا بروم به یکی از بلاد اسلامی و یا به مدینه برگردم.

او در ادامه به بازگویی سر چشمه این روایت و چگونگی پیدایش این روایت پرداخت و گفت: این روایت به هیچ وجه صحت ندارد. این روایت مستند به نامه‌هایی است که عمر بن سعد به عبیدالله می‌نوشت. چرا که عمر بن سعد نمی‌خواست میان او و امام حسین(ع)، نوه پیامبر جنگ دربگیرد. از این رو به هر طریقی متوسل می‌شد تا جنگ شروع نشود. وقتی هم که نامه‌ای برای عبیدالله می‌نوشت برای این که زمان بتواند زمان را بخرد برای دوری از جنگ دورغ پردازی‌‌هایی می‌کرد.

محمدرضا سنگری ادامه داد: عمر بن سعد با این‌که در دلش سودای ری و گرگان بود، ولی نمی‌توانست خود را به جنگ با امام حسین(ع) قانع بکند. تا این‌که شمر بن ذی‌الجوشن را فرستادند به کربلا. آن‌هم با نامه‌ای در دستش که اگر عمر بن سعد با امام حسین(ع) به جنگ راضی نشد، سرش را ببرد و بفرستد خدمت عبیدالله. عمر بن سعد هم وقتی این فضا را دید و فضای رقابتی‌ای که با شمر داشت دست به کار شد و آتش جنگ را بی هیچ درنگی شعله‌ور کرد. اما باز هم دلش راضی نمی‌شد تا جایی که روایت کرده‌اند وقتی زیبن(س) او را از بالای تل دید گفت:«عمر فرزند پیامبر را می‌کشند آیا نمی‌بینی؟» که او پشت کرد و اشک ریخت.

این محقق در ادامه تاکید کرد: به خاطر همین عمر نامه می‌نوشت برای عبیدالله و دروغ‌پردازی می‌کرد که یکی از این دروغ پردازی‌هایش همین پیشنهاد های سه گانه است.

او در اثبات حرف خود تصریح کرد: چرا که ما روایتی از عقبه بن سمعان داریم که می‌گوید من هیچ‌گاه ندیدم امام حسین(ع) از اول سفر تا لحظه شهادتش چنین حرفی از بیعت بزند. این در حالی است که عقبه مسئول و کاتب اتفاقات کربلا بود از سوی امام حسین(ع) و همواره در کنار ایشان حضور داشت. از طرفی ظهر عاشورا امام(ع) عقبه را از کربلا بیرون کرد و گفت که خارج شود تا حقایق در صحرای کربلا دفن نشود.

سنگری در پایان انتقادش نسبت به مقتل‌الحسین(ع) گفت: بهتر بود در باره چنین شبهه ها و روایت‌های متناقض این کتاب توضیحی داده می‌شد.

حجت الله جودکی در پاسخ به این سوال گفت: ابو مخنف روایت‌های متناقضی را در مقتل‌اش آورده است. اما این روایت‌ها یک معنی خاصی دارند. باید دقت کنیم که آن موقع و در آن زمان نقد و انتقاد معنی نداشت و این واژه‌ها در زمان حاضر وارد ادبیات ما شده است. اما انتقاد به شیوه‌ای دیگر مرسوم بود. مثل انتقادهای نقلی. ابو مخنف با بازگو کردن این روایت‌ها کار متناقضی نکرده و چیز دروغی را نخواسته به امام حسین(ع) به دروغ بچسباند. بلکه او روایت‌های غلط را در دو روایت ماقبل آورده و در روایت سوم روایت صحیح را از عقبه آورده و دلیل دروغ بودن آن روایت‌های قبلی را اثبات کرده است.

جودکی ادامه داد: این یکی از روش‌هایی بوده که در آن زمان استفاده می‌شده تا درستی و غلطی یک ادعایی را اثبات و یا رد کنند.


انتشارات خیمه مقتل ابو مخنف با ترجمه دکتر حجت الله جودکی را محرم امسال روانه بازار کرده است.
علاقمندان می توانند این کتاب را از طریق وب سایت انتشارات خیمه به آدرس http://www.nashrekheime.ir و یا تماس با تلفن مرکز پخش خیمه به شماره ۸۸۹۳۴۹۷۰ تهیه کنند.