اکران خصوصی شیار ۱۴۳ برای ذاکران و مادحان اهلبیت علیهم‌السلام

مادرانگی‌های محرم به روایت آبیار

تاریخ انتشار : جمعه ۲۳ آبان ۱۳۹۳ ساعت ۱۴:۵۴

فرهنگ-احیا: گزارشی از اکران متفاوت شیار ۱۴۳ در مجتمع فرهنگی سرچشمه به همت بنیاد دعبل.

۱
ظهر شنبه، بیست و ششم مهرماه، پاییز خَمناله می‌کشید. شهر بیداد بود. نزدیکی‌های بهارستان، خیابان نظامیه، ۱۰۰ متر بیشتر نمانده به مجتمع سرچشمه، صدای گاز موتورها خاموش می‌شد. چرخ ماشینها قفل میشد و بهاشارهای، جوانی دستِ پیری میگرفت و پیاده میکرد یا دیگری از ترک موتور پیاده میشد و کلاهاش را روی سر جابهجا میکرد و دستی میکشید بر محاسنش. محاسنهایی که اغلب یا سفید بودند یا یکی در میان سپید که سیاهیها را خاکستر کرده بودند. جوانها چشمزخم نبینند که میبایست بعد از خودشان قدم میزدند در همین آستان. زیر همین پرچم مشکی. عَلَمی که بزرگ در میانهاش نبشتهاند یا حسین. پرچمی که امروز زده شده بود بر در مجتمع فرهنگی سرچشمه، آن هم به بهانة دیدن یک فیلم.
صحنة غریبی بود. هر چه پیرغلام دیده بودی و میشناختی آمده بودند سالن آمفیتئاتر سرچشمه. نه همایشی بود نه گرامیداشتی. حاج آقای «آهی» با آن سن و سالش آمده بود، فیلم ببیند. مداحان آمده بودند روبهروی پردة نقرهای بنشینند. فیلمی که پیشتر حجتالاسلام «زائری» در وصفش گفته بود روضة مدرن. گفته بود هر چند خانم آبیار به سر، دستارِ روحانیت ندارد و به تن، قبا و عبا نکرده است؛ اما در فیلمش بهقاعده روضه خوانده است. روضهای که خوب میگریاند. آخر دِرامِ مادری است که به عزای پسر نشسته است؛ نه، ننشسته است، تقلا میکند، میجوید، نذر میکند و دست توسل بالا میبرد؛ اما نه نشانی است از پسر و نه صدایی. یونسیست که به دهان نهنگ رفته و برنگشته است.
فیلم آغاز میشود و در آن صدای نامناسب و پردهای که در برپاییاش به کمترین استانداردها قناعت شده، بهت سکوت، سالن را فرا میگیرد. از همین ابتدا دیرکردهها با نورِ نورافکن آرام میآیند و تا صندلی جلو آرامآرام قدم برمیدارند. نه خبری از آن قوانین دست و پا گیر سینماست، نه خبری از آن فیلمهای سینمایی که همه چیز امروز فرق میکند.
فیلمِ نرگس آبیار تا به گرة اصلی فیلم برسد چندین بار بغض در گلو میافکند. بعد سینهها را آرام میکند. انگار «الفت» را «مریلا زارعی» بازی نمیکند که خودِ خودِ مادر یونس است. یونسِ جبههرفتهای است که برنگشته. دوستانش آمدهاند و او نیامده. جنگ تمام شده و اسمش در لیست اسرا نبوده. اسرا آمدند و یونس هنوز نرسیده. به دهان نهنگ رفتهای است که برنگشته.
الفت پیر شده و کمر خمیده. آنقدر پرسوجو کرده که دیگر خسته شده. رادیو به کمر بسته، نکند خبری شود و بیخبر بگذارندش.
شاید همین قسمتهای فیلم باشد که حجتالاسلام زائری میگوید؛ در اکرانهای خارجی اشک گرفته تا دلمان بخواهد. زارزار. آهآه. کار به جایی رسیده که یکی بیهوش شده و یکی غش کرده. آنها که هر روز مادری، نشسته به داغ پسر ندیدهاند. در کوچه و خیابانشان پسر همسایه که مفقودالاثر نشده است. یکی از پسرهای فامیلشان نبوده که حتی پلاکی ازش نیامده باشد. چشم مادری که در انتظار، سپید نشده. «الفت»ی نبوده که ...
یکباره صدای صلوات میپیچد داخل سالن. خاطرم میآید که کجایم و چه میکنم. شادی روح شهدا ... یونس آمده است به خواب یکی از سربازان تفحص. گفته کجا سکنی گزیده است. گفته چرا او را به مادرش نمیرسانند؟! گفته که والفجر ۸ بود و عملیات اجرا میشد. رفته بود شیار ۱۴۳ کمین بگیرد. آسمان بالای سرش خالی شده بود و گلولهای بالا برده بودتش. روحش رفته بود و حالا چند استخوان یادگار مانده بود لای یک زنجیر پلاکش.
چیز کمی که بسیار برود برای «الفت»اش.
حالا صدا بلند شده بود. نرگس آبیار با کاتها، صداها و بازیگرانش روضه را شروع کرده بود. همة آن مداحانی که میگریاندند همهمان را میاندار شده بودند. آه و ناله. همه حتی یادشان آمده بود چند روز دیگر چه خواهد شد؟! همه میدانستند که حالا اشکی که میریزند هم برای «الفت» است، هم برای یونس است و هم برای فاطمة حسن و حسین فاطمه علیهمالسلام. عاشورا شده بود. یک سینهزنی کم داشت، جلسه. تا آنکه دست «الفت» استخوانهای یونس را برداشت. کشید به سینه و لالاییهای بچگی را کشید. دیگر دستها آرام بالا میرفت و فرو مینشت رو زانوها.

۲
فیلم تمام شد. شیار ۱۴۳ البته هنوز آغاز شده بود. حجتالاسلام زائری میگفت: «خدا را شاکریم که به بهانة امام حسین علیهالسلام دور هم گرد آمدهایم؛ چرا که اگر سر سوزنی قلم تقدیرات الهی جز این مینوشت معلوم نبود که ما هم اکنون در چه مجلسی و به چه بهانهای نشسته بودیم. از اینرو من وقتی از تغییر زمان اکران عمومی فیلم شیار ۱۴۳ با خبر و متوجه سنگاندازی برخی شدم که خواهان موفقیت شیار ۱۴۳ در گیشه نیستند به خانم آبیار و همسرشان آقای قاسمی که تهیهکنندة فیلم هم هستند، گفتم که حتماً دلیل و علتی وجود داشته که اکران این فیلم به محرم موکول شده است. حتماً خواست خدا بوده که مردم در روزهای محرم برای دیدن این فیلم به سینماها بروند؛ چرا که تا به امروز چه در اکرانهای خصوصی و محدود این فیلم در داخل کشور و چه در اکرانهای برونمرزی، مردم برای این فیلم اشک ریختهاند و زارزار گریه کردهاند. کسانی که شاید مناسبت زبانی و فرهنگی نزدیکی هم به فیلم نداشتهاند؛ اما هنگامی که فیلم را میدیده اشک ریخته و در سالن سینما از حال رفتهاند.» زائری یادآوری میکند که این فیلم بهترین فیلمیست که باید مداحان و ذاکران از آن خبر داشته باشند. «این فیلم روضة مدرن است و از احساسات مادرانه سخن میگوید. اتفاقاً به طرز بسیار خوبی هم سخن میگوید. من بارها به خانم آبیار گفتهام و باز هم میگویم که مادر ایشان و مادربزرگشان حتماً کاری در زندگیشان انجام دادهاند که نتیجة عملشان شده است این فیلم که خانم آبیار ساخته است. چه بهتر از اینکه این فیلم در هنگامی اکران خواهد شد که بزرگ مادر عالم، حضرت فاطمة زهرا سلام الله علیها به سوگ فرزندشان نشستهاند. این فیلم روضة واقعی و همهجانبه است. من دیدهام کسانی را به گریه انداخته و منقلب کرده که هیچ روضهای نمیتوانسته آنطور آن انسانها را متأثر کند.»
او حتی آنچنان به فیلم معتقد است که میگوید: «اگر این فیلم در گیشه موفق نشود بدون رودربایستی باید متوجه باشیم که ساختن فیلمِ ارزشی در این مملکت جایی ندارد؛ چرا که ۳۵ سال از انقلاب اسلامی در میگذرد و هنوز انسان خجالت میکشد روبهروی سالنهای سینما بایستد. هنوز سرافکنده میشویم؛ وقتی جلوی دکة روزنامهفروشیها میایستیم. ما انقلاب کردیم که جامعه را عوض کنیم؛ اما هم اکنون شاهدیم که محفلهای حسینی و ارزشی به انزوا کشیده میشوند. چرا باید با اکران شیار ۱۴۳ در فصل خوب مخالفت شود؟! چرا باید با موفقیت این فیلم در گیشه مخالفت شود؟! به هر حال امیدواریم، همة کسانی که دغدغه دارند از این فیلم حمایت کنند و شاهد موفقیت این فیلم باشیم.»
حاج حسن باقری هم از فیلم ابراز رضایت میکند و میگوید: «فیلمِ بسیار خوبی بود. فیلمی که هیجانها و احساسات را برمیانگیخت. صد البته که از آن احساسات و هیجان به نفع مطلوبی بهره میبرد.»
او در ادامه دربارة موفقیت فیلم میگوید: «اگر مردم از این فیلم آگاه باشند مطمئناً به سینماها خواهند رفت. باید این فیلم خوب تبلیغ شود. باید مردم از حضور چنین فیلمی در سینماها آگاه باشند. به قول آقای زائری این فیلم یک روضه است و چه خوب که اکران این فیلم با ایام محرم و صفر مصادف شده است.»