جهان: در این نشست که با عنوان «خانواده: چالشها و سودمندیها» برگزار شد، سخنرانان به بررسی چالشهای معاصر پیش روی نهاد خانواده و تبیین دیدگاههای دینی در این زمینه پرداختند.
در بخش نخستین این برنامه در محل کلیسای سنت آگوستین، پدر روحانی و کشیش این کلیسا آقای کالین ایموس، حجتالاسلام بهمنپور و کشیش انگلیکن خانم مگی هیندلی به بیان دیدگاههای خود پرداختند.
در ابتدا پدر ایموس به شرکتکنندگان مسلمان و مسیحی خیرمقدم گفته و در ادامه به اهمیت گفتوگوی بین ادیان، نه لزوماً برای نزدیک شدن دیدگاهها، که برای آشنایی و شناخت درست از دیدگاههای ادیان دیگر تاکید کرد. وی با طرح این سؤال که اساساً خانواده چیست وارد بحث خود شد. وی خانواده را واجد ریشهها و ویژگیهای زیستی (بیولوژیک)، تاریخی و جغرافیایی دانست. به این معنی که ما، هویت خود را بهطور تاریخی از خانواده میگیریم، زیست و حیات ما توسط خانواده شکل میگیرد و جغرافیای حضور ما در این دنیا نیز وابسته به خانوادهای است که در آن متولد میشویم.
وی در ادامه به معرفی خانواده «انتخابی» پرداخت که از دید او یک مفهوم مسیحی است. خانواده انتخابی عبارت است از کسانی که بهطور انتخابی و از طریق غسل تعمید به عنوان فرزند خوانده یا پدرخوانده با ما خویشاوندی پیدا میکنند. نوع دیگر خانواده از دیدگاه مسیحیت عبارت است از خانواده کلیسا یا جماعت مؤمنین که برای عبادت گرد هم میآیند.
به گفته وی این نیز از دید مسیحیت نوعی خانواده است. پدر ایموس در بررسی چالشهای پیش روی خانواده توضیح داد که این چالشها به هیچ عنوان تازه نیستند و اگر نگاهی به کتاب مقدس بیندازیم، خواهیم دید که از همان صفحه اول، آدم و حوا و سپس پسران آنها هابیل و قابیل دچار بحران در داخل خانواده بودهاند. این دشواریها حتی در مورد نوح و ابراهیم و لوط نیز ادامه داشته است.
وی همچنین به مشکلات و دشواریهای پیش روی حضرت مریم(س) در اطاعت از خدا و باردار شدن و متولد کردن حضرت عیسی(ع) به عنوان دشواریهای یک خانواده مقدس اشاره کرد.
پدر ایموس سپس به بررسی چالشهای امروزی و مدرن پرداخت. وی از سوءاستفاده و آزار در داخل خانواده، مشغولیت و عدم صرف وقت اعضای خانواده برای یکدیگر و تک والد بودن به عنوان نمونههایی از این چالشها نام برد. وی فشارهای مالی وارد شده به نهاد خانواده و همچنین افزایش نگرانکننده خودکشی را به عنوان نمونههای دیگر در این زمینه برشمرد.
در ادامه این گفتوگو، حجتالاسلاموالمسلمین بهمنپور برخی از دیدگاههای اسلام در زمینه خانواده را مورد بررسی قرار داد. وی گفت: پیامبر ما در زمانی مبعوث شد که برخی از قبایل عرب دختران خود را زنده به گور میکردند و برخی از ترس فقر بچههای خود را میکشتند.
وی با تصدیق اینکه اسلام و مسیحیت دیدگاههای لزوماً یکسانی در مورد خانواده ندارند؛ بحث خود را پی گرفته و خانواده را عنصر اساسی و شکل دهنده جامعه معرفی کرد. وی خانواده را نه فقط محلی برای انتقال حیات که مدرسهای برای انتقال ایمان به نسلهای آینده دانست.
وی ضمن اشاره به تمایز دو واژه عربی «مودت» و «محبت» در قرآن گفت: محبت به معنی عشق و علاقه درونی اما مودت ظهور و بروز این عشق در رفتار متقابل با کسانی که دوست داریم، است. وی ازدواج را پایه و اساس خانواده دانسته و گفت: که از دیدگاه اسلام، مسلمانان موظف هستند که به افراد مجرد برای تشکیل خانواده کمک کنند.
حجتالاسلام بهمنپور بهترین استفاده از غریزه جنسی از دیدگاه اسلام را استفاده از آن در راستای تشکیل خانواده معرفی کرده و پیشگیری از روابط جنسی پیش از ازدواج را یکی از ثمرات این رویکرد دانست.
وی گفت: از دید قرآن زن و شوهر لباس یکدیگر هستند. با تمثیل لباس میشود نشان داد که زن و مرد مانند لباس گرمابخش، پوشاننده، محافظتکننده و البته زیبایی بخش یکدیگر باید باشند. وی در ادامه گفت: که در عصر حاضر خانواده تحت تاثیر فردگرایی مفرط و از خودبیگانگی قرار گرفته و خانوادههای تک سرپرست، خانوادههای بدون ازدواج و ازدواج همجنسها تقدس خانواده را مورد تهدید قرار داده است.
وی گفت: اکنون متأسفانه رابطه زن و مرد با شهوت تعریف میشود و نه با عشق؛ و متاسفانه کلمه عشق به عنوان مترادف شهوت و لذت جنسی در رسانهها بهکار میرود.
وی به عنوان راهکاری در برابر این چالشها از غیرکالایی کردن رابطه جنسی که اکنون حتی به ابزار اصلی تبلیغات کالاهای مصرفی تبدیل شده نام برد. وی همچنین توجه به فداکاری، از خود گذشتگی و پرهیز از فردگرایی افراطی را از جمله این راه حلها برشمرد.
در ادامه این برنامه کشیش آنگلیکن خانم مگی هیندلی، مدیر مرکز بینالادیان لندن نیز سخنانی ایراد کرد.
وی با اشاره به این که به دنبال ایجاد مقایسه و تاکید روی تفاوت دیدگاههای اسلام و مسیحیت نیست، گفت: اگر به تاریخ نگاه کنید خواهید دید که مسیحیت یک دین خانواده محور نیست. پیامبر آن یعنی حضرت مسیح(ع) تا آخر عمر مجرد بود و بسیاری از حواریون او یا مجرد بودند یا برای همراهی با او خانوادههای خود را ترک کرده بودند. به همین ترتیب کلیسای کاتولیک نیز تا کنون تجرد را فضیلتی برای راهبان و کشیشان میداند.
وی افزود: با این حال از اینکه کلیسای خود او یعنی کلیسای پروتستان این محدودیت را به نفع تشکیل خانواده برداشته خرسند است.
خانم مگی هیندلی افزود: خانواده در قرن بیستم شاهد تحولات بسیاری بود. خانواده اکنون شکلهای گوناگونی گرفته است که خانواده غیرهمجنسگرا هنوز اصلیترین و معمولترین آنهاست. وی گفت: ما هرگز نمیتوانیم همه وظایف خود در قبال خانوداه را به خوبی انجام داده و بنابراین همیشه در انجام این وظیقه قاصر خواهیم بود. وی خانواده را منبع عشق و محبت بدون قید و شرط معرفی کرد که ما را با محبت خدا به بنده اش که آن نیز بدون قید و شرط است آشنا می کند. وی گفت: خانواده به خودی خود در مسیحیت یک هدف نیست، بلکه وسیلهای است برای تشکیل جامعهای سالم و دنیایی بهتر.
پس از پایان نیمه نخست این گردهمایی، نمازگزاران مسلمان برای ادای فریضه ظهر و عصر عازم مرکز اسلامی انگلیس شده و مومنین مسیحی برای اجرای مراسم دعای خود در کلیسا درنگ کردند. ادامه برنامه پس از مراسم دعا و نماز و صرف ناهار در کتابخانه مرکز اسلامی پی گرفته شد.
در بخش دوم این برنامه اسقف اعظم کاتولیک، پل هندریکس عضو مرکز گفتوگوی اسلام و مسیحیت، حجتالاسلام والمسلمین دکتر شمالی، رئیس مرکز اسلامی انگلیس و خواهر عالیه اعظم رئیس مرکز گفتوگوی اسلام و مسیحیت (Christian, Muslim Forum) سخن گفتند.
اسقف هندریکس گفت که قصد دارد بیشتر در مورد سودمندیها و نه چالشهای پیش روی خانواده حرف بزند. وی گفت: با اینکه ما همه به اهمیت خانواده واقف هستیم اما بد نیست سوال را به صورت دیگری بپرسیم: اینکه هدف از آفرینش ما چیست؟ ما برای چه به این دنیا آمده ایم؟ و خدا چرا ما را خلق کرده است؟
وی گفت: هر دو دین ما (اسلام و مسیحیت) قبول دارند که خدا ما را خلق کرد تا زندگی و حیات را به ما هدیه دهد. از زاویه دیگر هدف از زندگی عشق و محبت است. وی محبت پدر و مادر را اولین چیزی که کودک با آن مواجه می شود، معرفی کرد و گفت: با این حال خانواده جایی است که کودک در آن هویت متمایز خود را یافته و با محدودیتهای خود آشنا میشود.
به گفته این اسقف کاتولیک، در خانواده همه اعضا مهم هستند، همه پذیرفته شده هستند، و این در حالی است که ما خانواده کودکی خود را انتخاب نمیکنیم. این خداست که ما را در خانوادهمان به دنیا میآورد و ما یاد میگیریم که آن را همانطور که هست بپذیریم.
وی در ادامه توضیح داد که از دید مسیحیت، جامعه مسیحی نیز یک خانواده است. وی گفت: ما خود را بخشی از وجود عیسی مسیح میدانیم که صورت تمثیلی آن این است که عیسی سر و ما تن هستیم. به این ترتیب نه تنها خدا در خانواده حضور داشته که خانواده با عیسی مسیح نیز رابطه نزدیک و مخصوصی دارد. وی نتیجه گرفت که به این ترتیب از دید مسیحیت خانواده یک مکان مقدس محسوب میشود.
وی در زمینه چالشها فقط به ذکر یک نمونه بسنده کرده و تاکید بیش از حد تمدن غرب بر خانواده هستهای را نام برد. به گفته او تاکید بر خانواده هستهای و فراموش کردن خانواده گسترده به معنی از دست دادن بخش بزرگی از دارایی معنوی و فرهنگی خانواده است که به دلیل فردگرایی افسارگسیخته اکنون به معضلی برای نهاد خانواده تبدیل شده است.
در ادامه خانم امینه اعظم نیز در خصوص چالشها و فواید خانواده نکاتی را مورد بررسی قرار داد. وی مراکز دینی و مساجد را امتداد خانه و خانواده مسلمان توصیف کرد و گفت: این مراکز به مانند خانه به ما حس آرامش داده و ما در آنها از آموزشهای بزرگان بهرهمند میشویم.
وی گفت: مرکز اسلامی انگلیس همیشه از ما به گرمی استقبال کرده و کودکان ما، آن را مانند خانه خود میدانند. وی گفت: توجه به سالمندان در خانوادهها باید مورد توجه بیشتر قرار گرفته و خانواده باید محل امنی برای زندگی هر سه نسل باشد. وی گفت: در غیر اینصورت مجبوریم سالمندان را طرد کرده به خانههای سالمندان بفرستیم و تا جایی پیش برویم که اکنون مرگ خودخواسته در بین افراد سالمند رواج پیدا کرده است؛ موضوعی که اسلام و مسیحیت هر دو با آن مخالف هستند.
وی با اشاره به فرازهایی از خطبه امام علی(ع) در توصیف متقین حسن خلق را سنگینترین عمل در ترازوی اعمال در روز قیامت از دیدگاه اسلام معرفی کرد.
در ادامه و به عنوان سخنران پایانی این نشست حجتالاسلاموالمسلمین دکتر شمالی به بررسی چالشهای پیش روی خانوداه و فلسفه ازدواج از دیدگاه اسلام پرداخت. وی سخنان خود را با توصیف بهشت از دیدگاه اسلامی آغاز کرد. وی دو بهشت، یکی بهشت جاویدان که مومنین پس از حساب روز قیامت وارد آن می شود و دیگری بهشت عدن، یا بهشت غیر جاویدان که آدم و حوا در آن زندگی می کردند را از هم تفکیک کرد. وی گفت در آیاتی از قرآن ضمن برشمردن نعمتهای بهشتی از «ازدواج مطهره» یا همسران پاکیزه به عنوان یکی از نعمتهای آن یاد می شود که نشان دهنده اهمیت خانواده و همسر حتی در جهان آخرت است. وی گفت: در آیات و احادیث دیگر به مومنین وعده داده شده که با اعضای خانواده خود وارد بهشت خواهند شد.
وی گفت بهشت عدن نیز محل سکونت خانواده آدم و حوا بود. آدم و حوا بعد از ازواج به بهشت داخل شدند. وی توضیح داد که آدم و حوا با وجود هبوط به زمین باز هم از هم جدا نشده و خداوند ضمن مبتلا کردن آنها به بلایای مختلف هرگز جدایی آنها را به عنوان یک مجازات در نظر نگرفت.
وی ازدواج را قدمی به سوی بهجت و آسایش ابدی و رسیدن به خدا معرفی کرده و یکی از فواید آن را فراموش کردن خود، از خود گذشتگی و رها شدن از منیّت و خودخواهی دانست. وی گفت: یکی از چالشهای معاصر این است که افراد بعد از ازدواج همچنان از نظر ذهنی مجرد باقی مانده و به دنبال خواستههای فردی خود میروند. با این حال زدودن خودخواهیها و هوای نفس مهمترین وظیفه یک مسلمان است و ازدواج در این راستا، وسیلهای است برای کاستن از شدت منیتها و خودخواهیها.
در ادامه این برنامه حضار در کارگاههای بررسی مشکلات پیش روی خانواده در جهان معاصر شرکت و تلاش کردند برای سوالاتی مانند: روش انتخاب همسر، فواید و مضرات جامعه سکولار برای خانواده و چگونگی هدایت جوانان به سوی زندگی خدامحور پاسخهایی ارائه کنند.
در پایان سخنرانان حاضر در این برنامه در طی میزگردی به سوالات حاضران پاسخ گفته و نقطه نظرات آنان را مورد توجه قرار دادند.