حسین شنوایی (متخلص به شهاب)، مدیر انجمن ادبی سبزوار با بیان اینکه زنگ خطر عقبگرد در شعر دینی به صدا درآمده است، تصریح کرد: در سالهای اخیر با گرایش نسبتاً زیاد شاعران به ادبیات دینی مواجه شدهایم ولی اغلب این اشعار در سبک و محتوا نوآوری ندارند و در آنها ردپای شاعران قرنهای گذشته دیده میشود.
وی تاکید کرد: باید شاعران به ویژه جوانان علاقهمند به حوزههای دینی و انقلابی به دنبال کشف موضوعات روز و مورد نیاز جامعه باشند و به جای سرودن اشعار صرف عرفانی در حوزه دینی از اوضاع زمان و تحولات پیرامون خو نیز الهام بگیرند.
شهاب با بیان اینکه شعر در تمام دورانها زاییده اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه بوده است، گفت: در قرن چهارم و پنجم هجری سبک خراسانی با محتوا و اندیشه حماسی و بیرونی شکل گرفت و شاعران مخاطبان خود را به نشاط، حماسه و کام گرفتن از زمانه دعوت میکردند. در دوران سلجوقی که سیاست دینی غلبه کرد، با ساختن نظامیهها و مراکز دینی روبه رو شدیم و اندیشههای دینی در شعر تسری کرد و سپس در دوره مغول به دلیل وارد شدن لطمههای روحی به جامعه، شعر درونی شد که به دنبال آن در قرنهای هفتم، هشتم و نهم هجری شعر عرفانی شکل گرفت و رشد کرد.
ظهور نوآوری در همه ابعاد شعر در دوره مشروطه
وی ادامه داد: در دوره صفویه شعر وارد کوچه و بازار و مردمی شد و با تحول اندیشه و محتوای اشعار روبهرو شدیم. در این دوره شاعران اشعار کوتاهی میگفتند که یک مصرع اشعارشان معقول و مصرع دوم محسوس بود و دیگر خبری از حماسه نبود. در دوره صفوی شاهان شاعران را تشویق میکردند که به مدح و ستایش خاندان رسالت بپردازند و شعر مذهبی و دینی رواج پیدا کرد و در مقابل شعر مدحی و قصیده کنار گذاشته شد.
مدیر انجمن ادبی سبزوار با بیان اینکه در دوره مشروطه با نوآوری در تمام ابعاد از جمله شعر مواجه شدیم، افزود: در این دوره پرداختن به اندیشههای سیاسی ارزش خاص پیدا کرد که البته این امر در شاعرانی چون نسیم شمال و میرزاده عشقی به نوعی ایثار بود که سطح شعرشان را در حد فهم عوام پایین میآوردند و شعرشان محدود به زمان و مکان میشد.
وی تصریح کرد: شاعر اجتماعی باید در سرایش شعر به گونهای رندانه و ظریف عمل کند که شعرش محدود در زمان و مکان نشود و به شعار و محاوره نزدیک نشود.
شهاب با بیان اینکه در دوران پهلوی با بروز شعر اعتراض و بیان اندیشههای انقلابی روبهرو شدیم، گفت: در دوره پهلوی با ورود استعاره و کنایه به شعر روبه رو شدیم، ولی از بهمن ۵۷ یعنی از دوران پیروزی انقلاب اسلامی چون شاعران به آرمان اجتماعی خود رسیده بودند کمتر از استعاره و کنایه استفاده میکردند و شعر دینی رواج یافت.
استفاده نابجا از شعر شکسته در سالهای اخیر
وی با بیان اینکه شعر در دهه ۶۰ شعاری شد و در دهه ۷۰ و ۸۰ به تدریج با وفور اشعار عاشقانه در شعر جوانان روبه رو شدیم، افزود: در سالهای اخیر شاهد هستیم که مسائل عاشقانه به وفور و به صورت عریان در غزل و چارپارههایی که عوام آنها را ترانه تصور میکنند بروز کرده که در واقع به دلیل زبان محاورهای که دارند و اغلب بگومگوهای عاشقانه و قهرآمیز بین دو جنس مخالف هستند، ترانه نیستند و شعر شکسته نام مناسبتری برای آنهاست.
شهاب با اذعان به وجود استعدادهای درخشان ادبیات دینی معاصر در میان نوقلمان کشور گفت: در عین حال وقت آن فرا رسیده که در پرورش نوقلمان دقت بیشتری شود تا از وفور بیش از اندازه اشعار شکسته و سطح پایین جلوگیری شود.
وی با بیان اینکه امروز شعر دیگر بسیاری از کارکردهای قدیمی خود چون استفاده تبلیغاتی و داستانگویی و آموزش را از دست داده است، افزود: باید بپذیریم که در زمان معاصر به بیان انواع اندیشهها نیاز داریم و نباید یکسونگر باشیم. از سوی دیگر باید در بیان اندیشهها به اولویتها و نیاز جامعه توجه خاص داشته باشیم.
شهاب تصریح کرد: بیشتر اشعار شاعران جوان ایران صبغه سهراب سپهری را دارد و نوعی انزوای عرفانی در آن موج میزند.