محمدبنحسام خوسفی شاعر نامآوری است که خاوراننامه او بهعنوان بزرگترین حماسه دینی نامش را در محافل ادبی و میان مردم منطقه زبانزد کرده است. شاعری که بسیاری از صاحب نظران معتقدند که اگر اشعار ابن حُسام نبود خلل بزرگی به ادبیات خراسان وارد می شد.
بیشک معرفی فرزانگان هر منطقهای نقش بسیار مهمی در افزایش اعتماد به نفس مردم و بهویژه جوانان آن دیار دارد. اگر نوجوان و جوان اهل خراسان جنوبی بداند که سرزمینش نامآورانی چون ابن حُسام را در دامن خود پرورانده بیشک برای او افتخار آفرین خواهد بود.
خاوراننامه ابن حُسام بهعنوان بزرگترین حماسه مذهبی در بحر متقارب و به وزن شاهنامه فردوسی سروده شده است. موضوع خاوراننامه جنگهای علی بن ابیطالب(ع) در سرزمین خاوران به همراهی مالک اشتراست.
این منظومه به گفته ابنحسام از یک کتاب عربی به نظم کشیده شده است. این منظومه با حمد خدا و نعت محمد پیامبر اسلام(ص) و دیگر امامان شیعه آغاز میشود.
۹۰ درصد اشعار ابن حُسام مضامین مذهبی دارد
مرادعلی واعظی، عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند درباره نقش و جایگاه ابن حُسام خوسفی به خبرنگار ایکنا گفت: این حُسام شاعر قرن نهم هجری است که بیش از ۹۰ درصد اشعارش مضمون مذهبی دارد و تا پیش از او شاعری وجود نداشته است که تا این حجم از اشعارش اختصاص به مضامین دینی اختصاص یافته باشد.
وی بیان کرد: ابن حُسام به عنوان کسی که بیشترین شعر دینی و به ویژه شعر شیعی را تا تا زمانه خود را سروده، اولین حماسه دینی به نام خاوراننامه را سروده است، ما فردوسی را داشتهایم که حماسه ملی را خلق کرده اما درباره حماسه دینی این حُسام اولین بوده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند و نویسنده کتاب اندیشه و بیان ابنحُسام اظهار کرد: ما برخی از شاعران را داشتهایم که اگر اشعارشان نبود خللی به ادبیات سرزمین ما وارد نمیشد اما درباره ابن حُسام اینگونه نیست.
واعظی ادامه داد: ابن حُسام در زمانهای زندگی میکرده که مرکزیت سیاسی و اجتماعی خراسان هرات بوده و حاکمان آن اهل سنت بودهاند اما ابن حُسام با بیانی احترام آمیز و بهدور از تعصب دیدگاههای شیعی خود را مطرح میکرده است.
با روند فعلی، تبدیل شدن خراسان جنوبی به قطب شعر آیینی کشور بعید نیست
وی افزود: بسیاری از شاعران خراسان جنوبی با پیروی از ابن حُسام به سمت شعر مذهبی و آیینی کشیده شدهاند و امیدوارم که با روند مثبت فعلی خراسان جنوبی تبدیل به قطب شعر آیینی کشور شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند عنوان کرد: ابن حُسام ترکیببندی درباره حضرت مهدی(عج) دارد که با بررسی آن به این نتیجه میرسیم که به لحاظ ارزش ادبی بسیار بالاتر از ترکیببند معروف محتشم کاشانی است.
نویسنده کتاب شمیم عطر نرگس با محوریت ابن حُسام گفت: علاوه بر این ادبیات مکتوب در حوزه ادبیات شفاهی نیز ابن حُسام تأثیرات فراوانی گذاشته است و برخی از مردم خوسف خاطرات زیادی از افرادی دارند که در آرامگاه این شاعر بزرگ سُکنی گزیدهاند و محلی که مقبره ابنحُسام در آنجا قرار دارد به پایتخت معروف است که نشان از پایتختی ابنحُسام بر دلهای مردم منطقه دارد و او را بالاتر از یک شاعر میدانند.
وی درباره اقداماتی که در جهت معرفی این شاعر برجسته باید انجام بشود، گفت: فراموش نکنیم که تا چندی پیش اصلاً ابن حُسام حتی در منطقه خود ما چندان شناخته شده نبود اما در حال حاضر با انجام برخی از اقدامات تا حتی توانستهایم این شاعر و عارف را معرفی کنیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه بیرجند بیان کرد: از طرفی فاصلهای که خوسف تا بیرجند دارد ممکن است مسئولان را برای ساخت فرهنگسرا و.. در محل مقبره ابن حُسام مردد کرده باشد.
اجرای موسیقی مقامی و شب شعر در محل آرامگاه ابنحسام راهی برای معرفی این شاعر بزرگ
واعظی یادآور شد: اگر میخواهیم این شاعر و عارف بزرگ بیش از قبل شناخته شود باید حدأقل روزی را در استان به نام ابنحُسام اختصاص دهیم و زیباتر اینکه در محل آرامگاه او برنامههایی از قبیل اجرای موسیقی سنتی و شب شعر داشته باشیم.
علیرضا شناسایی، رئیس اداره میراث فرهنگی خوسف درباره وضعیت مقبره ابن حُسام گفت: مقبره این شاعر بزرگ به لحاظ تاریخی ارزش والایی داردو از معماری فوق العاده ارزشمندی برخوردار است.
وی بیان کرد: مقبره ابنحُسام به همین شکل ثبت شده است و مردم نیز بنای مقبره را با همین شکل و هندسه میشناسند که بر بنای تپه بلندی به نام پایتخت بنا شده است و به همین دلیل اصل بنای مقبره بسیار زیبا است.
مرمت مقبره ابن حُسام در دستور کار قرار گرفته است
رئیس اداره میراث فرهنگی خوسف اظهار کرد: اما این امکان وجود دارد که در اطراف مقبره ابن حُسام مراکزی مانند کتابخانه، بازارچه صنایع دستی و.. ایجاد شود و از طرف دیگر این نکته نیز قابل ذکر است که مرمت مقبره ابنحُسام در دستور کار قرار دارد.
شناسایی یادآور شد: سال گذشته ۱۰ میلیون تومان به این امر اختصاص یافت و امسال نیز پیشنهاد اعتبار ۳۰ میلیون تومانی را برای مرمت مقبره این شاعر بزرگ پیشنهاد داده ایم و امیدواریم که مورد تصویب واقع شود.